2023 yılında altın ithalatına getirilen kota, Türkiye'deki mücevher sektörünü derinden etkiledi. İlk 7 ayda altın ithalatı yüzde 33,2, mücevher ihracatı ise yüzde 27 oranında geriledi. Bu durum sektörde istihdam kayıplarına ve işletme kapanışlarına yol açtı.
Mücevher İhracatçıları Birliği Başkanı Mustafa Özcan, kota uygulamasının sektörde ciddi kayıplara neden olduğunu belirtti. Özcan, ihracatın tonaj bazında yatay görünmesine karşın altın fiyatlarındaki artış dikkate alındığında değer bazında yüzde 67’ye varan düşüş yaşandığını ifade etti.
İHRACATTAKİ DÜŞÜŞÜN NEDENLERİ
Türkiye'nin altın ithalatı, Temmuz ayında bir önceki aya göre yüzde 37,7 düşüşle 4 ton 455 kilograma geriledi. Yılın ilk 7 ayında ise ithalat, bir önceki yıla göre yüzde 33,2 azalarak 72 ton 94 kilogramdan 48 ton 137 kilograma düştü. Bu düşüşte işlenmemiş altın ithalat kotası ve harici işlem rejimi kısıtlamaları etkili oldu.
Mücevher ihracatı Temmuz ayında 802,3 milyon dolarla bir önceki aya göre yüzde 79 artarken, geçen yılın aynı ayına göre yüzde 8,5 yükseldi. Ancak, ilk 7 aylık ihracat 3,70 milyar dolarda kalarak, geçen yılın 5,07 milyar dolarlık seviyesine göre yüzde 27 geriledi. İhracat miktarı ise 2021'den bu yana düşüş gösteriyor ve bu yıl yüzde 67 azaldı.
Mustafa Özcan, kota nedeniyle üretim ve istihdamın ağır darbe aldığını belirtti. Harici işleme izinlerinin kaldırılmasıyla birlikte ithalatın sert bir şekilde gerilediğini ve bunun ihracat tarafında da etkili olduğunu ifade etti. Özcan, son günlerdeki ihracat artışının mücevher üreticilerinin siparişlerindeki artıştan kaynaklanmadığını vurguladı.
KOTA UYGULAMASININ SEKTÖRDEKİ ETKİLERİ
Özcan, özellikle Kuyumcukent ve Yenibosna bölgelerindeki büyük firmaların personel sayılarında yüzde 40-50’ye varan azaltmaya gittiğini belirtti. Firmaların çalışanlarını tamamen işten çıkarmak yerine mümkün olduğunca istihdamı korumaya çalıştığını, bunun temel nedeninin sektörde yeniden canlanma olduğunda yetişmiş personel bulmanın zorluğu olduğunu ifade etti.
ALTIN FİYATLARI VE İHRACATTAKİ PATLAMA
İstanbul Mücevherciler Kuyumcular ve Sarraflar Derneği Başkan Yardımcısı Mehmet Ali Yıldırımtürk, Kapalıçarşı'da talebin yeniden arttığını belirtti. İç piyasadaki likidite sıkışıklığının alımları zayıflattığını ifade eden Yıldırımtürk, önümüzdeki dönemde ekonomik program kapsamında atılacak adımlarla talebin artması halinde fiyatların yeniden uluslararası piyasanın üzerine çıkabileceğini söyledi.
Son dönemde külçe altın ihracatında görülen artışın kalıcı olmayabileceği belirtiliyor. Mücevher İhracatçıları Birliği Başkanı Özcan, bu artışın Türkiye ile uluslararası piyasalar arasındaki fiyat farkına bağlı olduğunu ifade etti.
DEĞERLİ MADEN YAKALAMALARI
Ticaret Bakanlığı verilerine göre, ilk 7 ayda değerli maden grubunda 11 milyar 166 milyon TL'lik yakalama gerçekleştirildi. Nisan ve Temmuz aylarındaki yüksek tutarlı operasyonlar, ilk 7 aydaki değerli maden yakalamalarının yaklaşık yüzde 71'ini oluşturdu.