Akseki'nin Çimi Yaylası'nda üretilen peynirler, hayvan derisi, bidon veya kovalara basıldıktan sonra 30 ila 50 metre derinlikteki kar obruklarına halatlarla indiriliyor. Kaynağa göre peynirler burada olgunlaştırılıyor; ancak bekletme süresi bir-iki ay ile iki ila 3,5 ay arasında farklı biçimlerde aktarılıyor.
Antalya'nın Akseki ilçesindeki Çimi Yaylası'na nisan ve mayıs aylarında çıkan Yörük üreticiler, yaz boyunca elde ettikleri peynirleri doğal koşullarda muhafaza ediyor. Yaylanın 1900 metre rakımda bulunması ve dağlardaki kar obrukları, bu yöntemin temelini oluşturuyor.
Kaynakta yer alan üretici anlatımlarına göre obruklar, buzdolabı imkânının bulunmadığı yayla koşullarında peynir için doğal bir soğuk ortam sağlıyor. Peynirler eylül ve ekim aylarının sonlarına doğru yayladan inerken obruklardan çıkarılıyor.
ÇİMİ YAYLASI KAR OBRUKLARINDA PEYNİR NASIL SAKLANIYOR?
Çimi Yaylası'nda peynirler, derilere, özel bidonlara veya kovalara basıldıktan sonra halatlarla 30 ila 50 metre derinlikteki kar obruklarına indiriliyor.
Akseki'deki Çimi Yaylası'nda hayvancılıkla uğraşan Yörükler, yaz döneminde ürettikleri peynirleri dağların derinliklerinde bulunan kar obruklarında olgunlaştırıyor. Kaynağa göre peynirler indirilmeden önce hazırlanmış hayvan derilerine, bidonlara ya da kovalara yerleştiriliyor.
Yörede hayvancılık yapan Ramazan Arıcı, keçi ve koyun yetiştiren çobanlardan peynir aldıklarını, bunları bidonlara bastıktan sonra kar obruklarına koyduklarını aktarıyor. Arıcı, yaylada başka bir saklama alanı ve buzdolabı bulunmadığı için obruklardan yararlandıklarını belirtiyor.
Obrukların doğal soğuk ortamı, kaynakta peynirin kıvamı ve lezzetiyle ilişkilendiriliyor. Ancak bu nitelendirme, üreticilerin deneyimine dayanan bir aktarım olarak yer alıyor; kaynakta yönteme ilişkin laboratuvar incelemesi veya resmî bir kalite değerlendirmesi bulunmuyor.
- Peynirler deri, kova veya özel bidonlara basılıyor.
- Kaplar halat yardımıyla kar obruklarına indiriliyor.
- Obrukların belirtilen derinliği 30 ila 50 metre arasında değişiyor.
- Peynirler yayladan iniş döneminde obruklardan çıkarılıyor.
ÇİMİ YAYLASI KAR OBRUKLARINDA PEYNİR NE KADAR BEKLETİLİYOR?
Kaynakta Çimi Yaylası peynirlerinin kar obruklarında bekletilme süresi için bir-iki ay ile yaklaşık iki ila 3,5 ay arasında değişen ifadeler yer alıyor.
Ramazan Arıcı, peynirleri kar obruklarında bir veya iki ay beklettiklerini söylüyor. Kaynağın başka bir bölümünde ise peynirlerin yaklaşık iki ila 3,5 ay boyunca olgunlaşmaya bırakıldığı belirtiliyor.
Çimi köyünde hayvancılık yapan Hatice Çelik de peynirleri iki-üç ay kar obruğunda beklettiklerini ifade ediyor. Çelik'e göre bu süreçte peynir suyunu çekiyor ve obruğun doğal özelliğini alarak kıvamına ulaşıyor.
Bu süreler aynı uygulama için farklı aralıklara işaret ettiği için kesin tek bir olgunlaştırma süresi kaynakla doğrulanamıyor. Aktarılan ortak bilgi, peynirlerin yaz boyunca obruklarda tutulduğu ve eylül ile ekim aylarının sonlarına doğru yayladan inerken çıkarıldığı yönünde.
- Ramazan Arıcı'nın aktardığı süre: bir veya iki ay.
- Kaynak metindeki genel süre: yaklaşık iki ila 3,5 ay.
- Hatice Çelik'in aktardığı süre: iki-üç ay.
- Çıkarma dönemi: eylül ve ekim aylarının sonları.
ÇİMİ YAYLASI KAR OBRUKLARINDA YAZIN KAR NASIL KALIYOR?
Kaynağa göre Çimi Yaylası'ndaki kar obruklarında yazın da kar bulunuyor ve sıcaklık eksi 15 ila eksi 20 derece civarına inebiliyor.
Kar obrukları, yaz mevsiminde dahi karın muhafaza edilebildiği doğal oluşumlar olarak anlatılıyor. Ramazan Arıcı, açıklamasında ağustos ayının ortasında dağlarda yaklaşık 10 metreye yakın kar bulunduğunu söylüyor.
Arıcı ayrıca obruklardaki sıcaklığın eksi 15 ila eksi 20 derece civarında olabildiğini belirtiyor. Bu değer, kaynakta üreticinin gözlemine dayalı olarak aktarılıyor; sıcaklığın hangi tarihte, hangi ölçüm yöntemiyle tespit edildiğine ilişkin ek bilgi verilmiyor.
Yaylada peynir üretiminin arka planında hayvanların beslenme biçimi de bulunuyor. Kaynağa göre üreticiler, nisan-mayıs döneminde yaylaya çıkıyor ve keçi ile koyunlara suni yem vermeden dağlardaki taze otlarla besliyor. Kaynak, bu beslenme düzeninin sütün yağ oranı ve aromasına, dolayısıyla peynirin lezzetine yansıdığını belirtiyor.
- Çimi Yaylası'nın rakımı: 1900 metre.
- Kaynakta aktarılan obruk sıcaklığı: eksi 15 ila eksi 20 derece civarı.
- Ramazan Arıcı'nın ağustos ortası için aktardığı kar miktarı: yaklaşık 10 metre.
- Üreticilerin yaylaya çıkış dönemi: nisan-mayıs ayları.
SIKÇA SORULAN SORULAR
Antalya Çimi Yaylası'nda peynirler nereye konuluyor?
Peynirler, 30 ila 50 metre derinlikteki kar obruklarına indiriliyor. Saklama için hayvan derileri, özel bidonlar veya kovalar kullanılıyor.
Çimi Yaylası peynirleri kar obruklarında kaç ay bekletiliyor?
Kaynakta süre konusunda farklı bilgiler bulunuyor. Bir-iki ay, iki-üç ay ve yaklaşık iki ila 3,5 ay aralıkları aktarılıyor.
Çimi Yaylası'ndaki peynirler ne zaman obruklardan çıkarılıyor?
Hatice Çelik'in aktardığına göre peynirler, eylül ve ekim aylarının sonlarına doğru yayladan inerken obruklardan çıkarılıyor.
Çimi Yaylası kar obruklarında sıcaklık kaç derece oluyor?
Ramazan Arıcı, obruklarda sıcaklığın eksi 15 ila eksi 20 derece civarında olabildiğini söylüyor. Bu bilgi kaynakta üretici anlatımı olarak yer alıyor.