Bakan Mehmet Nuri Ersoy, Ayasofya-i Kebir Camii Şerifi restorasyonunda dört etaptan üçünün tamamlandığını açıkladı. Ancak aynı açıklama metninde ikinci etap kapsamındaki bazı cephe ve onarım çalışmalarının sürdüğü belirtildiğinden, etapların güncel tamamlanma durumu için resmî teyit gerekiyor. Ana kubbenin dış yüzeyden güçlendirilmesi planlanırken camide ibadet ile restorasyonun eş zamanlı sürdürüldüğü bildirildi.
Kültür ve Turizm Bakanı Mehmet Nuri Ersoy, Ayasofya-i Kebir Camii Şerifi’nde yürütülen restorasyon çalışmalarını yerinde inceledi. Ersoy, kültür varlıklarının bakım ve onarımı için arkeoloji, restorasyon, ihya ve inşa alanlarında çalışmalar yürütüldüğünü; Ayasofya’nın da bu kapsamda ele alındığını söyledi.
Açıklamada rölöve, restitüsyon ve restorasyon projelerinin hazırlandığı, yapısal analizlerin ardından ana kubbe ve yarım kubbeler için güçlendirme projelerinin oluşturulduğu kaydedildi. Koruma Kurulunun onayı sonrasında uygulamalara adım adım başlandığı aktarıldı.
AYASOFYA RESTORASYONUNDA KAÇ ETAP TAMAMLANDI?
Bakan Ersoy, Ayasofya restorasyonunda dört etaptan üçünün tamamlandığını söyledi; ancak açıklama metni ikinci etap kapsamındaki bazı işlerin sürdüğünü de belirtiyor.
Kaynak metindeki bu iki ifade, etapların tamamlanma statüsü bakımından birbiriyle uyumlu görünmüyor. Bu nedenle üç etabın hangi iş kalemleri itibarıyla tamamlandığı ve ikinci etapta hangi uygulamaların sürdüğü, açıklamada ayrıca ayrıştırılmıyor.
Ersoy, ilk etapta güney cephe bahçesindeki III. Mehmet, II. Selim, III. Murat ve Şehzadeler türbelerinde restorasyon uygulamaları yapıldığını bildirdi. Türbe kubbelerinin kurşun örtülerinin yenilendiği, alt tabakalardaki niteliksiz bölümlerin düzenlendiği; içlik, dışlık ve revzenlerde yenileme çalışmaları gerçekleştirildiği açıklandı.
İlk etap kapsamında ahşap kapak ve kepenklerde konservasyon, dış cephelerde temizlik işlemleri yapıldığı da aktarıldı. Muvakkithane ve sıbyan mektebinin restore edildiği, caminin güneybatı köşesindeki duvar dibi abdest alma bölümünün aktif hâle getirildiği ve iç mekâna kuş kovucu yerleştirildiği belirtildi.
- İlk etapta türbe kubbelerinin kurşun örtüleri yenilendi.
- Muvakkithane ve sıbyan mektebi restore edildi.
- Güneybatı köşedeki duvar dibi abdest alma bölümü aktif hâle getirildi.
- İç mekâna kuş kovucu yerleştirildi.
AYASOFYA KUZEYDOĞU MİNARESİNDE NASIL GÜÇLENDİRME YAPILDI?
Ayasofya’nın kuzeydoğu minaresinde, deprem etkileri altındaki yapısal performansı artırmak amacıyla paslanmaz çelik plakalar ve rod sistemleri uygulandı.
Ersoy’un açıklamasına göre devam eden ikinci etapta kuzey, güney ve doğu cephelerinde çimento esaslı sıva raspa işlemleri yürütüldü. Güney cephede raspa sonrasındaki tespitlerin ve cephelerdeki temizlik uygulamalarının sürdüğü bildirildi.
Kuzeydoğu minaresindeki imalatların statik güçlendirme projesi doğrultusunda tamamlandığı kaydedildi. Statik analizler sonrasında minarenin belirli bir kotuna kadar kontrollü biçimde sökülmesine karar verildiği; bakır alemden başlayarak gövde bölümündeki altı sıra taş ile bunlara bağlı basamaklara kadar söküm yapıldığı aktarıldı.
Yapının güçlendirme ihtiyacını belirlemek amacıyla sayısal modellemeler ve duvarlarda georadar taramaları yapıldığı belirtildi. Bu veriler doğrultusunda kuzeydoğu ve güneydoğu merdiven kulelerinde onaylanan güçlendirme uygulamalarına başlandığı ifade edildi. Ayasofya’nın mermer pencere elemanlarında ise özgün malzemenin korunması esasıyla temizlik ve onarım çalışmalarının devam ettiği bildirildi.
- Kuzeydoğu minaresinde kontrollü söküm yapıldı.
- Gövde bölümünde altı sıra taş ve bağlı basamaklar üzerinde çalışma yürütüldü.
- Paslanmaz çelik plaka ve rod sistemleri uygulandı.
- Kuzeydoğu ve güneydoğu merdiven kuleleri için güçlendirme uygulamalarına başlandığı belirtildi.
AYASOFYA ANA KUBBE RESTORASYONU NASIL YAPILACAK?
Ayasofya ana kubbesi ve yarım kubbelerindeki güçlendirme uygulamalarının, iç yüzeyde mozaik kaplama bulunması nedeniyle dış yüzeyden yapılması planlanıyor.
Ersoy, ana kubbe ve yarım kubbelerdeki güçlendirme çalışmalarının bütünsel biçimde yürütüleceğini söyledi. Onarım ihtiyacı ve kapsamlı güçlendirme uygulamaları sebebiyle tüm kurşun kaplamaların sökülmesinin zorunlu olduğu ifade edildi.
Kurşun örtü kaldırılırken kubbenin mevsimsel hava koşullarından etkilenmemesi ve mozaiklerin zarar görmemesi için yüzeyin geçici olarak kapatılmasına karar verildiği açıklandı. Geçici üst örtü sisteminde baza ve kubbe karkasının kurulduğu, ana kubbenin branda ile kapatılması işleminin tamamlandığı belirtildi.
İç yüzeydeki mozaik süslemelerde konservasyon, restorasyon ve güçlendirme işlemlerinin güvenli ve kontrollü yapılabilmesi için iç mekânda platform ve iskele sistemi oluşturuldu. Ana kubbenin iç yüzeyindeki mozaiklerin mevcut durumunu belgelemek amacıyla lazer tarama ve fotogrametri çalışmaları da gerçekleştirildi.
- Ana kubbe ve yarım kubbeler dış yüzeyden güçlendirilecek.
- Kurşun kaplamaların sökülmesi planlanıyor.
- Kubbe, geçici üst örtü sistemi ve branda ile koruma altına alındı.
- Mozaikler için lazer tarama ve fotogrametri çalışmaları yapıldı.
AYASOFYA’DA İBADET RESTORASYON SIRASINDA DEVAM EDİYOR MU?
Açıklamaya göre Ayasofya’da ibadet ile restorasyon çalışmalarının eş zamanlı sürdürülebilmesi için çelik platform sistemi kuruldu.
Ersoy, dört ana kolon üzerine oturan çelik platform sisteminin kurulumunun tamamlandığını bildirdi. Bu sisteme bağlı mermer söküm, koruma, kapatma ve çelik bağlantı yolu kurulumuna ilişkin imalatların da bitirildiği; platformun üzerine mozaik uygulamaları için iskele kurulduğu aktarıldı.
Lazer tarama verileriyle kubbenin farklı dönemlerde geçirdiği onarımların tespit edildiği ve bulguların ilgili proje paftalarına işlendiği belirtildi. Açıklamaya göre bütün müdahaleler fotografik belgeleme yöntemiyle aşama aşama kayıt altına alınıyor.
Yapı izleme sisteminin de kurulduğu, veri aktarımı ve raporlama sürecinin başladığı ifade edildi. Kaynak metinde, restorasyonun bitiş tarihi veya ana kubbe çalışmalarının tamamlanacağı takvime ilişkin bir tarih yer almıyor.
- Dört ana kolon üzerinde çelik platform sistemi kuruldu.
- Platform üzerine mozaik uygulamaları için iskele yerleştirildi.
- Müdahalelerin fotografik belgeleme ile kayıt altına alındığı belirtildi.
- Yapı izleme sisteminde veri aktarımı ve raporlama süreci başladı.
SIKÇA SORULAN SORULAR
Ayasofya restorasyonunda kaç etap tamamlandı?
Bakan Mehmet Nuri Ersoy, dört etaptan üçünün tamamlandığını açıkladı. Ancak aynı metinde ikinci etap kapsamındaki bazı işlerin sürdüğü belirtildiği için etapların kesin güncel durumu resmî olarak netleştirilmeli.
Ayasofya ana kubbesi neden dışarıdan güçlendirilecek?
Ana kubbenin iç yüzeyinde mozaik kaplama bulunduğu için güçlendirme çalışmalarının dış yüzeyden yapılması planlanıyor. Bu yöntemle iç yüzeydeki mozaiklerin korunması amaçlanıyor.
Ayasofya’da ibadet restorasyon sırasında açık mı?
Bakanlığın açıklamasına göre ibadet ve restorasyon eş zamanlı sürüyor. Bu amaçla dört ana kolon üzerine oturan çelik platform sistemi kuruldu.
Ayasofya kuzeydoğu minaresinde hangi çalışma yapıldı?
Kuzeydoğu minaresinde statik güçlendirme projesi kapsamında kontrollü söküm yapıldı, paslanmaz çelik plakalar ve rod sistemleri uygulandı. Çalışmanın minarenin deprem etkileri altındaki yapısal performansını artırmaya yönelik olduğu belirtildi.
Ayasofya restorasyonunun bitiş tarihi açıklandı mı?
Kaynak metinde Ayasofya restorasyonunun tamamlanacağına ilişkin bir tarih açıklanmadı. Açıklama, sürdüğü bildirilen uygulamalar ve ana kubbe güçlendirme hazırlıklarının kapsamını içeriyor.