2026 üreme sezonunda 90 yavru resmî nüfus sayımına eklendi; kākāpō nüfusu 325’e yükselerek koruma programı döneminin en yüksek seviyesine ulaştı. Bu üreme dalgasını, kākāpōların yalnızca bol meyve verdiği yıllarda çiftleştiği rimu ağaçlarının yoğun meyvelenmesi başlattı.
Yeni Zelanda Koruma Dairesi, 1 Eylül 2026 tarihli açıklamasında kākāpō nüfusunun 2026 üreme sezonunda 90 yavruyla büyüdüğünü duyurdu. Yavruların gelişim sürecini tamamlayıp resmî nüfus sayımına eklenmesiyle kritik derecede tehlike altındaki türün toplam sayısı 325’e çıktı. Bu, 1995’te başlatılan Kākāpō Kurtarma Programı tarihindeki en yüksek seviye olarak kayda geçti.
Dört üreme sezonu boyunca nüfus artışı görülmemesinin ardından gelen bu tablo, türün geleceği açısından önemli bir dönüm noktası olarak değerlendiriliyor. Yeni Zelanda’ya özgü rimu ağaçlarının 2026’daki yoğun meyvelenmesi, üremeyi tetikleyen başlıca etken oldu.
KĀKĀPŌ NEDİR VE DÜNYANIN EN AĞIR PAPAĞANI HANGİSİDİR?
Kākāpō, Yeni Zelanda’ya özgü, uçamayan, gececil ve 4 kilograma ulaşabilen bir papağan türüdür; dünyanın en ağır papağanı olarak bilinir.
Dünyanın en ağır papağanı kabul edilen kākāpōlar, uçamayan yapıları ve gececil yaşam biçimleriyle öne çıkar. Kaynakta belirtilen bilgilere göre bu kuşlar 4 kilograma ulaşabiliyor ve 60 ila 80 yıl yaşayabiliyor.
Koruma çalışmaları sayesinde bugün tüm kākāpōlar yırtıcılardan arındırılmış adalar ve korunaklı yaşam alanlarında bulunuyor.
- Yeni Zelanda’ya özgü bir türdür.
- Gececidir ve uçamaz.
- 4 kilograma ulaşabilir.
- 60 ila 80 yıl yaşayabilir.
KĀKĀPŌ NESLİ NEDEN TÜKENME TEHLİKESİYLE KARŞI KARŞIYA KALDI?
Kākāpōların nesli, Yeni Zelanda’ya sonradan getirilen kedi ve kakım gibi yırtıcılar nedeniyle 1900’lü yıllarda yok olmanın eşiğine gelmişti.
Kākāpōlar bir zamanlar Yeni Zelanda genelinde yaygın olarak yaşıyordu. Ancak adaya sonradan getirilen yırtıcılar, uçamayan bu kuşların sayısını hızla azalttı.
1995’te başlatılan Kākāpō Kurtarma Programı sırasında yalnızca 51 kuş kalmıştı; bu kuşlardan yalnızca 20’si dişiydi.
KĀKĀPŌ NÜFUSU 2026’DA NASIL 325’E ULAŞTI?
Kākāpō nüfusunun 325’e ulaşması, 2026 üreme sezonunda 90 yavrunun resmî nüfus sayımına eklenmesiyle gerçekleşti.
Koruma programının operasyon yöneticisi Deidre Vercoe, tek bir sezonda 90 yavrunun nüfusa katılmasını yeni bir rekor olarak nitelendirdi. Programın ilk yıllarında aynı sayıda yavruya ulaşılması tam 16 yıl sürmüştü.
Yavrular, 150 günlük gelişim sürecini tamamlayıp bağımsız kabul edildikten sonra toplam kākāpō nüfusuna dahil edildi. Sezonun en genç yavrusu Awarua-A3, 30 Mart’ta yumurtadan çıktı.
Dört üreme sezonu boyunca artış yaşanmamasının ardından gelen bu sonuç, uzmanlarca türün geleceği için önemli bir dönüm noktası olarak değerlendiriliyor.
KĀKĀPŌLAR NEDEN HER YIL ÜREMİYOR?
Kākāpōlar, üreme zamanlamasını Yeni Zelanda’ya özgü rimu ağaçlarının meyve bolluğuna göre ayarlar; bu nedenle çoğunlukla iki ila dört yılda bir çiftleşir.
Kākāpōlar her yıl üremiyor. Bu gececil ve uçamayan papağanlar, rimu ağaçlarının bol miktarda meyve verdiği dönemlerde çiftleşiyor. 2026’daki yoğun rimu meyvelenmesi, dört yıllık aradan sonra kuşların üreme davranışını tetikledi.
Çiftleşme döneminde erkek kākāpōlar yerde hazırladıkları çukurlarda, göğüslerindeki hava keselerini kullanarak derin sesler çıkarıyor. The Guardian’ın aktardığına göre hafifçe çekilen viyolonsel telini andıran bu çağrılar yaklaşık 5 kilometre uzağa ulaşabiliyor.
Eşini seçen dişi bir ila dört yumurta bırakıyor ve yavruların bakımını yaklaşık altı ay boyunca tek başına üstleniyor.
KĀKĀPŌ SAYISI ARTSA DA GELECEKTE HANGİ RİSKLER VAR?
Nüfus artışına karşın düşük genetik çeşitlilik, kısırlık, hastalıklar ve düşük yumurtadan çıkma oranı kākāpōlar için ciddi riskler olmayı sürdürüyor.
Kākāpō nüfusundaki tarihî artış umut verse de bilim insanları, bu riskler nedeniyle her bireyi yakından izlemeyi ve uzun vadeli koruma çalışmalarını devam ettirmeyi planlıyor.
Yapılan modellemeler, bir sonraki üreme döneminin 2028 gibi erken bir tarihte başlayabileceğini gösteriyor. Ekipler şimdiden yeni sezon ve büyüyen nüfus için güvenli yaşam alanları hazırlamaya başladı.
SIKÇA SORULAN SORULAR
Dünyanın en ağır papağanı hangisidir?
Dünyanın en ağır papağanı, Yeni Zelanda’ya özgü kākāpōdur. Bu uçamayan kuşlar 4 kilograma ulaşabilir.
Kākāpō sayısı 2026’da kaç oldu?
Kākāpō sayısı, 2026 üreme sezonunda 90 yavrunun resmî nüfus sayımına eklenmesiyle 325 oldu.
Kākāpōlar nerede yaşıyor?
Günümüzde kākāpōların tamamı, yırtıcılardan arındırılmış adalar ve korunaklı yaşam alanlarında yaşıyor.
Kākāpōların nesli neden tehlikede?
Kākāpōların başlıca tehdidi, Yeni Zelanda’ya sonradan getirilen kedi ve kakım gibi yırtıcılardı. Türün sayısı 1995’te yalnızca 51 bireye kadar düşmüştü.