Yaş ve sigortalılık süresi şartlarını karşılayan ancak prim günü eksik olan sigortalılar; doğum, askerlik ve yurt dışı borçlanması ile ihya yöntemleriyle toplu ödeme yaparak eksik günlerini tamamlayabilir. Kadın sigortalılar tescil sonrası doğumlar için en fazla 3 çocuk üzerinden çocuk başına 720 gün, toplam 2 bin 160 gün yani 6 yıl prim kazanabilir. Askere sigorta başlangıcından önce giden sigortalılar da askerlik borçlanması ile sigorta başlangıç tarihini öne çekebilir.
SGK, yaş ve sigortalılık süresi koşullarını yerine getirmiş ancak prim gün sayısı yetersiz kalan sigortalılar için toplu ödeme karşılığında geçmişe dönük prim kazandıran borçlanma ve ihya imkânlarını sunuyor. Bu imkânlar, doğum yapan kadın sigortalılar, askerlik yapan erkek sigortalılar ve yurt dışında geçen süreleri bulunan vatandaşlar için farklı koşullar içeriyor.
Eksik prim borçlanmasını düşünenlerin öncelikle hangi süreyi borçlanabileceğini ve bu borçlanmanın sigorta başlangıcını etkileyip etkilemeyeceğini bilmesi gerekiyor. Özellikle askerlik borçlanması, askerliğin sigorta başlangıcından önce yapılması hâlinde sigorta başlangıç tarihini geriye çekiyor ve emeklilik tarihini öne alabiliyor.
EMEKLİLİKTE EKSİK PRİM İÇİN HANGİ BORÇLANMA YÖNTEMLERİ KULLANILIR?
Doğum borçlanması, askerlik borçlanması, yurt dışı borçlanması ve ihya, eksik prim günlerini tamamlamak için kullanılan başlıca yöntemlerdir.
SGK, yaş ve sigortalılık süresi şartlarını karşılayan ancak prim gün sayısı eksik kalan sigortalılara borçlanma yoluyla primlerini toplu ödeme karşılığında tamamlama imkânı tanıyor. Borçlanma seçenekleri arasında doğum borçlanması, askerlik borçlanması ve yurt dışı borçlanması öne çıkıyor. İhya yönteminde de toplu ödeme yapılarak emeklilik için gereken prim gün sayısı artırılabiliyor.
Hangi yöntemin kullanılacağı, sigortalının statüsüne ve borçlanılacak dönemin özelliklerine göre değişiyor. Eksik primlerini bu yöntemlerle tamamlayan hak sahipleri, işlemlerin ve ödemelerin ardından emekli aylığı almaya hak kazanıyor.
- Doğum borçlanması: Kadın sigortalıların tescil sonrası doğumlarını kapsar.
- Askerlik borçlanması: Erkek sigortalıların askerlik sürelerini kapsar.
- Yurt dışı borçlanması: Yurt dışında geçen sigortalılık, işsizlik ve ev kadınlığı sürelerini kapsar.
- İhya: Toplu ödeme yapılarak prim gün sayısının artırılmasını sağlar.
DOĞUM BORÇLANMASI İLE KAÇ GÜN EMEKLİLİK PRİMİ KAZANILIR?
Kadın sigortalılar, tescil tarihinden sonra gerçekleşen doğumlar için çocuk başına 720 gün, en fazla 3 çocuk üzerinden toplam 2 bin 160 gün yani 6 yıla kadar emeklilik primi kazanabilir.
Mevzuat, kadın sigortalıların tescil tarihinden sonra gerçekleşen doğumlar için en fazla üç defa olmak üzere ikişer yıllık süreleri borçlanmasına izin veriyor. Her çocuk için borçlanılabilecek süre 720 gün; üç çocukta toplam sınır 2 bin 160 güne, yani 6 yıla ulaşıyor.
İlk doğumdan sonra iki yıl dolmadan ikinci doğumunu yapan kadın sigortalı, ilk doğumdan ikinci doğuma kadar geçen süre ile ikinci doğum için borçlanabileceği iki yıllık sürenin toplamı kadar süreyi borçlanabiliyor.
DOĞUM BORÇLANMASI ŞARTLARI NELERDİR?
Doğum borçlanması için kadın sigortalının doğumdan önce çalışmaya başlayarak sigortalı olması, borçlanılacak dönemde adına prim ödenmemesi ve çocuğun bu sürede yaşaması gerekiyor.
SGK mevzuatına göre doğum borçlanması; hizmet akdi kapsamındaki 4/a sigortalıları, kendi adına bağımsız çalışan 4/b sigortalıları ve kamu görevlisi statüsündeki 4/c sigortalıları için farklı tescil koşullarına bağlanıyor. 4/a kapsamında sigortalılığın tescil edilmiş ve adına prim bildirilmiş veya tahakkuk etmiş olması; 4/b kapsamında tescil edilmiş ve ödenmiş ya da tahakkuk etmiş prim borcunun bulunması; 4/c kapsamında ise sigortalılığın tescil edilmiş olması gerekiyor.
Borçlanma yapılacak dönemde kadının doğum nedeniyle çalışmamış olması ve bu sürede adına prim ödenmemesi şart. Doğum sonrası sekiz haftalık, çoğul gebelikte on haftalık süreler ile birlikte doğuma üç hafta kalıncaya kadar çalışılması hâlinde doğum sonrası istirahat süresine eklenen süre dahil toplam iki yıllık süre borçlanılabiliyor.
Doğumdan sonra adına prim ödenen süreler iki yıllık süreden düşülüyor ve kalan süre borçlandırılıyor. Borçlanılacak dönemde çocuğun yaşaması gerekiyor; çocuğun vefatı hâlinde ise vefat tarihine kadar olan süreler borçlanılabiliyor.
ASKERLİK BORÇLANMASI SİGORTA BAŞLANGICINI HANGİ DURUMDA ÖNE ÇEKER?
Askerlik, sigortalı çalışmaya başlamadan önce yapılmışsa askerlik borçlanması sigorta başlangıç tarihini öne çekerek erken emeklilik avantajı sağlar.
Erkek sigortalılar askerlikte geçen süreleri borçlanarak eksik primlerini kapatabiliyor. Askerliğin ilk sigorta tescilinden önce yapılmış olması durumunda sigorta başlangıç tarihi geriye çekiliyor. Bu nedenle borçlanma yalnızca prim gününü artırmakla kalmıyor; sigortalılık süresinin başlangıcını da öne aldığı için emeklilik tarihi erkene çekilebiliyor.
Askerlik vazifesini sigortalı çalışmaya başladıktan sonra yapanlar ise askerlik borçlanması ile yalnızca eksik prim günlerini tamamlıyor. Bu durumda askerlik borçlanması erken emeklilik hakkı sağlamıyor; sadece prim günü eksiği nedeniyle emeklilik tarihinin daha da gecikmesini önlüyor.
YURT DIŞI BORÇLANMASI İLE EKSİK PRİM TAMAMLANIR MI?
Evet; 18 yaşını doldurmuş Türk vatandaşlarının yurt dışında geçen sigortalılık, işsizlik ve ev kadını süreleri borçlanılarak eksik primler tamamlanabilir.
Belgelendirilen yurt dışı sigortalılık süreleri ile bu süreler arasında veya sonunda her birinde bir yıla kadar olan işsizlik süreleri ve yurt dışında ev kadını olarak geçen süreler borçlanma kapsamına giriyor. Ülkemizle sosyal güvenlik anlaşması bulunan veya bulunmayan ülkede çalışan Türk vatandaşları ile doğumla Türk vatandaşı olup çıkma izni alarak vatandaşlığı kaybedenler de bu haktan yararlanabiliyor.
Borçlanılan süreler, Türkiye'de geçmiş hizmet gibi emeklilik, malullük, yaşlılık ve ölüm hallerinde değerlendiriliyor. 2019 sonrası yapılan düzenlemeyle yurt dışı borçlanmasından elde edilen süreler Bağ-Kur yani 4/b statüsünde sayılıyor. Türkiye'de hiç çalışması bulunmayan gurbetçilerin 5 bin 400 günü borçlanması; geçmiş çalışması olanların ise eksik kalan kısımları tamamlaması gerekiyor.
SIKÇA SORULAN SORULAR
Doğum borçlanmasında çocuk başına kaç gün prim kazanılır?
Kadın sigortalılar, tescil tarihinden sonra gerçekleşen doğumlar için çocuk başına 720 gün prim kazanabilir. En fazla 3 çocuk için toplam 2 bin 160 gün, yani 6 yıl borçlanma yapılabilir.
Doğum borçlanması için doğumdan sonra çalışılırsa ne olur?
Doğumdan sonra adına prim ödenen süreler, borçlanma hesabında iki yıllık süreden düşülür. Yalnızca prim ödenmemiş kalan süre borçlandırılır.
Askerlik borçlanması her durumda erken emekli eder mi?
Hayır. Askerlik sigorta başlangıcından önce yapılmışsa borçlanma sigorta başlangıcını geriye çeker. Askerlik, sigortalı çalışma döneminden sonra yapılmışsa yalnızca eksik prim günlerini tamamlar.
Yurt dışı borçlanması hangi statüde değerlendirilir?
2019 sonrası düzenlemeyle yurt dışı borçlanmasından elde edilen süreler Bağ-Kur yani 4/b statüsünde değerlendirilir.