Binghamton Üniversitesi'nin 892 kişiyle yürüttüğü araştırmaya göre fotoğraf çekmek hafızayı olumsuz etkileyebiliyor. Görsellere yalnızca bakan katılımcılar, ekran görüntüsü alanlara göre görselleri daha doğru ve ayrıntılı hatırladı. Araştırmacılar bu etkiyi, beynin bilgiyi telefona bırakıp daha az çaba göstermesi anlamına gelen 'bilişsel yük aktarımı'yla açıklıyor.
Kayıt alışkanlığı, anıları geleceğe taşıma amacıyla çelişen sonuçlar doğurabiliyor. Telefona bırakılan görüntü, o anın zihinde ne kadar işlendiğini ve sonradan nasıl hatırlandığını etkileyebiliyor.
Bu ilişkiyi ölçmek için Binghamton Üniversitesi'nde 892 katılımcıyla yedi ayrı deney yapıldı. Deneylerde yalnızca bakan kişilerle ekran görüntüsü alan kişilerin hatırlama performansı karşılaştırıldı.
FOTOĞRAF ÇEKMEK HAFIZAYI NASIL ETKİLİYOR?
Araştırma sonuçlarına göre fotoğraf çekmek veya ekran görüntüsü almak, kişinin dikkatini yaşanan olaydan uzaklaştırabildiği için hafızayı olumsuz etkileyebiliyor.
Fotoğraf çekmek çoğu zaman anıları geleceğe taşıyan bir yöntem olarak görülüyor. Ancak araştırmacılara göre telefonun kamerasını açıp kayda başlamak, kişinin dikkatini yaşanan olaydan uzaklaştırabiliyor. Bu durumda o an doğrudan deneyimlemek yerine zihin, kaydedilen görüntüye güvenmeye başlıyor.
Binghamton Üniversitesi araştırmacılarının 892 katılımcıyla yürüttüğü yedi farklı deneyde, bazı katılımcılardan görsellere yalnızca bakmaları, bazılarından ise görüntüleri ekran görüntüsü olarak kaydetmeleri istendi. Çalışmanın sonucunda yalnızca bakanların görselleri daha doğru ve ayrıntılı hatırladığı görüldü.
BİLİŞSEL YÜK AKTARIMI NEDİR VE FOTOĞRAF ÇEKMEKLE İLİŞKİSİ NE?
Bilişsel yük aktarımı, kişinin bir bilgiyi telefon gibi dış bir ortamda sakladığını bilmesi nedeniyle beynin o bilgiyi hafızaya almak için daha az çaba göstermesi durumudur.
Araştırmacılar bu tabloyu 'bilişsel yük aktarımı' kavramıyla açıklıyor. Bir bilginin fotoğraf veya ekran görüntüsüyle dışarıda saklandığını bilen beynin, o bilgiyi hafızaya almak için daha az çaba göstermesi mümkün olabiliyor.
Bu nedenle telefonun hafızası, kişinin zihinsel yükünü azaltan bir 'dış hafıza' gibi çalışabiliyor.
FOTOĞRAF ÇEKMEK YALNIZCA GÖRÜNTÜYÜ MÜ ETKİLİYOR?
Hayır; etki yalnızca fotoğrafı çekilen görüntünün hatırlanmasıyla sınırlı değil, sürekli kayıt yapmak kişinin yaşadığı deneyime odaklanmasını da azaltabiliyor.
Araştırmanın dikkat çeken bulgularından biri de etkinin yalnızca 'kaydedilen görüntüyü hatırlama' ile sınırlı kalmaması. Araştırmacılar, kişinin sürekli kayıt yapmasının o sırada yaşadığı deneyime odaklanmasını azaltabileceğini belirtiyor.
Başka bir deyişle sürekli görüntü kaydetme alışkanlığı, hem anın doğrudan deneyimlenmesini hem de o ana dair izlenimlerin güçlenmesini zorlaştırabiliyor.
SIKÇA SORULAN SORULAR
Fotoğraf çekmek hafızayı gerçekten zayıflatıyor mu?
Binghamton Üniversitesi'nin 892 katılımcıyla yaptığı yedi deneyde, yalnızca görsellere bakanların görselleri daha doğru ve ayrıntılı hatırladığı görüldü; bu nedenle fotoğraf çekmenin hafızayı olumsuz etkileyebileceği belirtiliyor.
Bilişsel yük aktarımı nedir?
Bilişsel yük aktarımı, bir bilginin telefon gibi dış bir ortamda saklandığını bilen beynin, o bilgiyi hafızaya almak için daha az çaba göstermesi durumudur.
Ekran görüntüsü almak da fotoğraf çekmek gibi hafızayı etkiler mi?
Evet, araştırmada ekran görüntüsü alma davranışı da hafıza üzerindeki etkiler açısından incelendi ve kaydedilen görüntüye güvenmenin belleği zayıflatabileceği gösterildi.
Fotoğraf çekmek dikkati neden dağıtır?
Fotoğraf çekmek, kişinin zihnini yaşanan ana değil görüntüyü yakalamaya yönlendirir; araştırmacılar bu durumun olayı doğrudan deneyimlemeyi azaltabildiğini söylüyor.