Kişiliğinizi belirleyen asıl gerçek, araştırmaya göre yalnızca genleriniz değil; çevre, kültür, beslenme, sosyal ilişkiler ve bireysel deneyimlerinizdir. Genler karakteriniz için bazı yatkınlıklar oluşturur ancak onu tek başına belirlemez. Bu nedenle DNA örneğinden bir kişinin kişiliğini okumak mümkün görünmüyor.
Aynı genetik yapıya sahip tek yumurta ikizlerinin bile birbirinden farklı kişiliklere sahip olabilmesi, karakter üzerinde yalnızca DNA'nın etkili olmadığını düşündürüyor. Bu soruya yanıt aramak için Michigan Eyalet Üniversitesi'nden psikolog Ted Schwaba liderliğindeki ekip, 46 ayrı araştırma grubundan gelen verileri birleştirdi.
Nature dergisinde yayımlanan çalışma, genlerin kişilik üzerindeki etkisini geniş bir örneklemle test etti. Sonuçlar, 'karakterin genlerde yazılı olduğu' fikrini desteklemiyor; çevre ve deneyimler öne çıkıyor.
KİŞİLİĞİ GENLER Mİ, ÇEVRE Mİ BELİRLİYOR?
Araştırmaya göre kişiliği tek başına genler belirlemiyor; çevre, kültür, beslenme, sosyal ilişkiler ve bireysel deneyimler daha büyük rol oynuyor.
Nature dergisinde yayımlanan çalışma, genlerin kişilik üzerinde bazı yatkınlıklar oluşturduğunu ancak bu yatkınlıkların tek başına kader olmadığını gösteriyor. Kardeşler ve çift yumurta ikizleri üzerinde yapılan aile içi karşılaştırmalar, tespit edilen genetik bağlantıların yalnızca ortak yetişme koşullarından kaynaklanmadığını da doğruladı.
Tek yumurta ikizlerinin farklı karakterlere sahip olabilmesi, çevresel etkenlerin ve bireysel deneyimlerin kişilik oluşumundaki ağırlığını gözler önüne seriyor.
ARAŞTIRMAYI KİM YAPTI, KAÇ KİŞİNİN VERİSİ İNCELENDİ?
Araştırmayı Michigan Eyalet Üniversitesi'nden psikolog Ted Schwaba liderliğindeki ekip yürüttü; 46 ayrı araştırma grubunun verileriyle yaklaşık 1,14 milyon kişi analiz edildi.
Ekip, 46 farklı araştırma grubundan elde edilen genetik bilgilerle kişilik değerlendirmelerini bir araya getirdi. Çalışmanın en geniş analizinde yaklaşık 1,14 milyon kişinin genetik bilgisi ve kişilik değerlendirmesi kullanıldı.
Araştırmacılar milyonlarca DNA noktasını tarayarak kişilik özellikleriyle birlikte görülme eğilimi taşıyan varyantları inceledi. Odak noktası, 'Beş Büyük' modeli olarak bilinen beş temel kişilik boyutuydu.
KİŞİLİKLE BAĞLANTILI KAÇ GENETİK VARYANT BULUNDU?
Araştırmada kişilikle bağlantılı 1.260 genetik varyant tespit edildi; bunlardan 824'ü daha önce ilgili kişilik özellikleriyle ilişkilendirilmemişti.
Analiz sonucunda belirlenen 1.260 varyanttan 824'ünün daha önce ilgili kişilik özellikleriyle bağlantısı tespit edilmemişti. Ancak araştırmacılar, her bir varyantın tek başına son derece küçük bir etkiye sahip olduğuna dikkat çekti.
Bu nedenle yaygın genetik varyantlar, kişilik özellikleri arasındaki farklılıkların yalnızca mütevazı bir bölümünü açıklayabiliyor.
DNA ÖRNEĞİNDEN KİŞİLİK ANLAŞILABİLİR Mİ?
Hayır; uzmanlar bir kişinin karakterini DNA örneğinden belirlemenin mümkün olmadığını vurguluyor.
Genetik bilgiler kullanılarak yapılan kişilik tahminlerinin doğruluk payı, ScienceAlert'ın aktardığı verilere göre yüzde 4'ün altında kaldı. Bu sonuç, DNA'nın kişiliğin değişmez bir kaderi olarak görülmemesi gerektiğini ortaya koyuyor.
Bulguların asıl önemi ise kişilik, davranış, ruh sağlığı ve fiziksel sağlık arasındaki toplumsal bağlantıların daha iyi anlaşılmasına katkı sağlaması olarak gösteriliyor.
BEŞ BÜYÜK KİŞİLİK ÖZELLİĞİ NELERDİR?
Beş Büyük kişilik modeli; dışa dönüklük, uyumluluk, sorumluluk, duygusal dengesizlik ve deneyime açıklık boyutlarından oluşur.
Bu beş boyut, araştırmada genetik varyantlarla ilişkisi incelenen temel kişilik özellikleri oldu. Çalışmada özellikle uyumluluk özelliğinin farklı kültürler, yaş grupları ve anketler arasında değişken sonuçlar verdiği de dikkat çekti.
- Dışa dönüklük
- Uyumluluk
- Sorumluluk
- Duygusal dengesizlik
- Deneyime açıklık
SIKÇA SORULAN SORULAR
Kişiliği genler mi, çevre mi belirler?
Araştırmaya göre genler kişiliğe bazı yatkınlıklar kazandırır; ancak çevre, kültür, beslenme, sosyal ilişkiler ve bireysel deneyimler karakterin oluşumunda daha büyük rol oynar.
DNA'dan kişilik anlaşılır mı?
Hayır. ScienceAlert'ın aktardığına göre genetik bilgilerle yapılan kişilik tahminlerinin doğruluk payı yüzde 4'ün altında kaldı; uzmanlar DNA örneğinden kişilik okunamayacağını vurguluyor.
Araştırmada kaç kişinin genetik verisi incelendi?
46 ayrı araştırma grubundan elde edilen verilerle yaklaşık 1,14 milyon kişinin genetik bilgisi ve kişilik değerlendirmesi analiz edildi.
Kişilikle bağlantılı kaç genetik varyant bulundu?
Araştırmacılar kişilik özellikleriyle bağlantılı 1.260 genetik varyant tespit etti; bunların 824'ü daha önce ilgili özelliklerle ilişkilendirilmemişti.
Beş Büyük kişilik özelliği nedir?
Beş Büyük kişilik modeli; dışa dönüklük, uyumluluk, sorumluluk, duygusal dengesizlik ve deneyime açıklık boyutlarından oluşur.