Kaynak metne göre emeklilere ÖTV'siz araç hakkı tanıyacak kanun teklifi Meclis'e sunuldu ancak henüz yasalaşmadı; bu nedenle tüm emekliler için yürürlükte bir ÖTV'siz araç uygulaması bulunmuyor. Teklifin, esnaf ve sanatkâr statüsündeki Bağ-Kur yaşlılık aylığı alan emeklilere yönelik olduğu belirtiliyor.
Emeklilere araç alımında ÖTV muafiyeti tanınacağı yönündeki beklenti, Meclis'e sunulduğu belirtilen kanun teklifiyle gündeme geldi. Ancak teklifin yürürlüğe girmesi için kabul edilmesi, Genel Kurul sürecinin tamamlanması ve kararın Resmi Gazete'de yayımlanması gerekiyor.
Kaynakta ayrıca, engelli bireylerin araç alımına ilişkin mevcut ÖTV muafiyeti kuralları ile emekliye yönelik teklif birlikte yer alıyor. Bu iki düzenleme kapsam, yararlanıcı grupları ve hukuki aşama bakımından aynı uygulama değil.
EMEKLİYE ÖZEL TÜKETİM VERGİSİ OLMADAN ARAÇ DÜZENLEMESİ YASALAŞTI MI?
Emekliye özel tüketim vergisi olmadan araç düzenlemesi kaynak metne göre henüz yasalaşmadı.
Kaynakta, konuya ilişkin bir kanun teklifinin Meclis'e sunulduğu ancak teklifin henüz kanunlaşmadığı belirtiliyor. Bu nedenle emeklilerin bugün itibarıyla bu teklife dayanarak ÖTV'siz araç satın alabileceği yönünde kesinleşmiş bir uygulama bulunmuyor.
Teklif kabul edilirse sürecin Meclis Genel Kurulu'nda görüşülmesi, ardından kararın Resmi Gazete'de yayımlanması bekleniyor. Yürürlük tarihi veya teklifin yasama takvimiyle ilgili kaynakta kesin bir tarih yer almıyor.
Emekliye yönelik teklif, Hazine ve Maliye Bakanlığı tarafından hazırlanan ve Resmi Gazete'de yayımlandığı belirtilen engelli araçlarına ilişkin ÖTV tebliğinden ayrı değerlendirilmelidir. Tebliğdeki muafiyet, emeklilik statüsüne değil, kaynakta tarif edilen engellilik koşullarına dayanıyor.
- Teklifin aşaması: Meclis'e sunulduğu belirtiliyor.
- Yasalaşma durumu: Henüz yasalaşmadı.
- Yürürlük için kaynakta belirtilen sıra: Genel Kurul görüşmesi ve Resmi Gazete yayımı.
- Kesin yürürlük tarihi: Açıklanmadı.
EMEKLİYE ÖZEL TÜKETİM VERGİSİ OLMADAN ARAÇ TEKLİFİNDEN KİMLER YARARLANABİLECEK?
Kaynak metne göre teklif tüm emeklileri değil, 5362 sayılı Kanun kapsamındaki esnaf ve sanatkârlar ile 5510 sayılı Kanun'un 4/1-b maddesi kapsamında yaşlılık aylığı alanları hedefliyor.
Teklif metnine ilişkin aktarıma göre kapsamda, 5362 sayılı Esnaf ve Sanatkârlar Meslek Kuruluşları Kanunu uyarınca esnaf veya sanatkâr statüsünde olanlar bulunuyor. Diğer grup ise 5510 sayılı Kanun'un 4/1-b maddesi, yani Bağ-Kur kapsamında yaşlılık aylığı alan emekliler olarak sıralanıyor.
Kaynak, SSK kapsamında 4/1-a statüsünde emekli aylığı alan işçi emeklileri ile Emekli Sandığı kapsamındaki memur emeklilerinin genel olarak teklifin dışında kaldığını belirtiyor. Bu ayrım, teklif yasalaşmadan önce değişebileceğinden yürürlükteki kesin bir hak olarak değerlendirilmemeli.
Bazı haberlerde çiftçi veya tarım Bağ-Kur emeklileri için Çiftçi Kayıt Sistemi'ne en az 10 yıl kayıt ve yoksulluk sınırının altında aylık alma gibi unsurların da vurgulandığı aktarılıyor. Ancak kaynak metin, teklifin esas odağının esnaf ve sanatkâr Bağ-Kur emeklileri olduğunu ifade ediyor.
- Hedeflenen grup: Esnaf ve sanatkâr statüsündekiler.
- Hedeflenen emekli statüsü: 4/1-b (Bağ-Kur) kapsamında yaşlılık aylığı alanlar.
- Kaynağa göre genel olarak kapsam dışı kalanlar: 4/1-a kapsamındaki işçi emeklileri ve memur emeklileri.
- Çiftçi/tarım Bağ-Kur emeklilerine ilişkin ayrıntılar: Kaynakta kesin teklif kuralı olarak verilmedi.
EMEKLİYE ÖZEL TÜKETİM VERGİSİ OLMADAN ARAÇ ALIMI ŞARTLARI NELERDİR?
Kaynakta aktarılan teklif şartları, hakkın emeklilik tarihinden itibaren beş yıl içinde ve bir defaya mahsus kullanılmasını öngörüyor.
Teklife ilişkin kaynak metninde, ÖTV'siz araç alma hakkının emeklilik tarihinden başlayarak beş yıl içinde kullanılabileceği belirtiliyor. Hak, aynı metne göre yalnızca bir kez kullanılabilecek ve satın alınacak araç binek otomobil ile sınırlı olacak; ticari araçlar kapsamda yer almayacak.
Teklifte suistimali önlemeye yönelik bir kuralın da bulunduğu aktarılıyor. Buna göre ÖTV'siz edinilen araç, iktisap tarihinden itibaren beş yıl boyunca satılamayacak, devredilemeyecek veya araç üzerinde başka bir tasarrufta bulunulamayacak.
Kaynakta, beş yıllık süre dolmadan satış ya da devir yapılması halinde alınmayan ÖTV'nin gecikme faiziyle tahsil edileceği bilgisi yer alıyor. Deprem, sel veya kaza sonucu aracın kullanılamaz duruma gelmesi halinde yeniden hak doğabileceği yönünde bazı kaynakların bulunduğu da belirtiliyor; ancak bu istisnanın teklif metnindeki kesin kapsamı kaynakta netleştirilmiyor.
- Kullanım süresi: Emeklilik tarihinden itibaren beş yıl içinde.
- Hak sayısı: Bir defa.
- Araç türü: Binek otomobil; ticari araçlar hariç.
- Satış ve devir kısıtı: İktisap tarihinden itibaren beş yıl.
- Erken satış/devir sonucu: Kaynağa göre ödenmeyen ÖTV ve gecikme faizi tahsil edilecek.
ÖZEL TÜKETİM VERGİSİ MUAFİYETİ KAPSAMINDAKİ ENGELLİ ARAÇLAR HANGİLERİ?
Kaynak metne göre vergiler dahil satış bedeli 2 milyon 873 bin 900 TL'nin altında kalan belirli binek ve hafif ticari araç türleri, şartları sağlamaları halinde engelli araç ÖTV muafiyeti kapsamında yer alıyor.
Resmi Gazete'de yayımlandığı belirtilen tebliğ değişikliğine göre, engel derecesi yüzde 90'ın altında olsa da ortopedik engel oranı yüzde 40 ve üzerinde bulunan ve engeli nedeniyle sürücü belgesi alamayan vatandaşların araç alımlarında ÖTV muafiyeti uygulanacak. Muafiyetin kişisel emeklilik durumundan değil, bu engellilik koşullarından kaynaklandığı vurgulanıyor.
Kaynakta, vergiler dahil satış bedeli 2 milyon 873 bin 900 TL'nin altında olan binek otomobil, panelvan, pick-up, arazi taşıtı, ATV, jeep ve steyşın vagon türü araçlar listeleniyor. Bu araçlarda motor silindir hacminin 2 bin 800 santimetreküp veya altında olması gerektiği de aktarılıyor.
Ortopedik engeli nedeniyle sürücü belgesi alamayan hak sahiplerinin tüm motosiklet modellerini motor silindir hacmi sınırlaması olmaksızın ÖTV ödemeden alabileceği belirtiliyor. Kaynağa göre tebliğ yayımlandığı tarihte yürürlüğe girecek ve hükümlerini Hazine ve Maliye Bakanı yürütecek.
Kaynak metin, en az yüzde 40 yerli üretim şartı kapsamında Togg T10X ve T10F, Fiat Egea Sedan, Egea Cross ve Ulysse, Renault Clio, Megane Sedan ve Duster, Toyota Corolla, Corolla Hybrid ve C-HR ile Hyundai i20 ve Bayon modellerini sayıyor. Araçların satış fiyatı, teknik özellikleri ve muafiyet kapsamı değişebileceğinden, işlem öncesinde güncel resmî liste ve bayi bilgisi kontrol edilmelidir.
- Kaynakta belirtilen fiyat üst sınırı: Vergiler dahil 2 milyon 873 bin 900 TL.
- Kaynakta belirtilen motor hacmi sınırı: 2 bin 800 cm³ ve altı.
- Kapsamda sayılan araç türleri: Binek otomobil, panelvan, pick-up, arazi taşıtı, ATV, jeep ve steyşın vagon.
- Motosiklet kuralı: Kaynağa göre belirli ortopedik engellilik koşullarında motor hacmi sınırı olmadan muafiyet.
- Kaynakta örneklenen modeller: Togg T10X/T10F; Fiat Egea Sedan, Egea Cross, Ulysse; Renault Clio, Megane Sedan, Duster; Toyota Corolla, Corolla Hybrid, C-HR; Hyundai i20, Bayon.
SIKÇA SORULAN SORULAR
Emeklilere ÖTV'siz araç düzenlemesi yürürlüğe girdi mi?
Hayır. Kaynak metne göre teklif Meclis'e sunuldu ancak henüz yasalaşmadı ve kesin bir yürürlük tarihi açıklanmadı.
Emekliye ÖTV'siz araç teklifinden SSK emeklileri yararlanabilecek mi?
Kaynak metin, 4/1-a kapsamındaki SSK emeklilerinin genel olarak teklif dışında kaldığını belirtiyor. Teklif yasalaşmadığı için nihai kapsam değişebilir.
Emekliye ÖTV'siz araç hakkı kaç kez kullanılabilecek?
Kaynakta aktarılan teklife göre hak bir defaya mahsus kullanılabilecek. Ayrıca emeklilik tarihinden itibaren beş yıl içinde kullanılması öngörülüyor.
ÖTV muafiyetli engelli araçlarında fiyat limiti ne kadar?
Kaynak metne göre vergiler dahil satış bedeli 2 milyon 873 bin 900 TL'nin altında kalan araçlar, diğer koşullar da sağlanırsa muafiyet kapsamında bulunuyor.
ÖTV'siz alınan emekli aracı ne zaman satılabilir?
Kaynakta yer alan teklif koşuluna göre araç, iktisap tarihinden itibaren beş yıl boyunca satılamaz veya devredilemez. Erken satışta ödenmeyen ÖTV'nin gecikme faiziyle alınacağı belirtiliyor.