Sensay, Filipinler'in Palawan eyaletindeki özel bir adada yapay zekâ modellerinin karar süreçlerine katılmasını hedefleyen bir proje olarak tanıtılıyor. Yaklaşık 12 bin e-vatandaşlık başvurusu olduğu aktarılırken, proje resmî pasaport, uluslararası tanınma ya da devlet statüsüne sahip değil; kararlar üzerinde dokuz kişilik insan Denetim Meclisinin veto yetkisi bulunuyor.
İngiliz teknoloji girişimcisi Dan Thomson liderliğinde kurulduğu belirtilen Sensay, kendisini “yapay zekâyla yönetilen egemen mikro ulus” olarak tanımlıyor. Kaynakta, bu tanımın uluslararası hukuk bakımından tanınmış bir devlet statüsü anlamına gelmediği özellikle vurgulanıyor.
Projenin yönetim vaadi, Mahatma Gandhi, Nelson Mandela, Eleanor Roosevelt, Sun Tzu ve Marcus Aurelius'un da aralarında olduğu 17 tarihî kişi temel alınarak oluşturulan yapay zekâ modellerine dayanıyor. Bu modellerin, yazılı kaynaklar üzerinden eğitilerek dijital bir konsey şeklinde karar alma süreçlerinde oy kullanması planlanıyor.
SENSAY ADASI YAPAY ZEKÂYLA NASIL YÖNETİLECEK?
Sensay adasının yönetiminde, 17 tarihî lider, düşünür ve stratejistin yapay zekâ modellerinden oluşan dijital konseyin oy kullanması hedefleniyor.
Kaynakta aktarılan plana göre algoritmalar; Gandhi, Mandela, Roosevelt, Sun Tzu ve Marcus Aurelius gibi isimlerin konuşmaları, makaleleri ve felsefi yazılarından yararlanılarak oluşturuluyor. Bu modellerin adadaki karar alma süreçlerinde bir tür “dahi konseyi” işlevi üstlenmesi öngörülüyor.
Bununla birlikte sistemin bütünüyle insan denetimi dışında çalışmayacağı belirtiliyor. Yapay zekâ konseyinin radikal kararlarının yürürlüğe girmesini önlemek amacıyla, insan temsilcilerden oluşan dokuz kişilik Denetim Meclisine veto yetkisi verildiği aktarılıyor.
Kaynakta görüşlerine yer verilen uzmanlar ise tarihî kişiliklerin yapay zekâ kopyalarıyla tarafsız bir yönetim kurulabileceği iddiasına eleştirel yaklaşıyor. Bu değerlendirmeye göre verileri sisteme yükleyen ve algoritmaları kodlayan geliştiriciler, karar mekanizması üzerinde belirleyici güç sahibi olabilir.
- Dijital konsey için 17 tarihî kişinin yapay zekâ modeli planlanıyor.
- Modellerin karar alma süreçlerinde oy kullanması hedefleniyor.
- Dokuz kişilik insan Denetim Meclisinin veto yetkisi bulunuyor.
SENSAY ADASI E-VATANDAŞLIK BAŞVURUSU KAÇ KİŞİYE ULAŞTI?
Sensay projesi için yaklaşık 12 bin kişinin dijital e-vatandaşlık sistemine kaydolmak üzere başvuruda bulunduğu bildirildi.
Başvuruların dünyanın farklı bölgelerinden geldiği aktarılırken, e-vatandaşlığın hangi hukukî hakları veya resmî işlemleri sağlayacağı kaynakta açıklanmadı. Bu nedenle başvurunun, tanınmış bir ülkenin vatandaşlığı ya da uluslararası geçerliliği olan pasaport hakkı verdiği söylenemez.
Dijital ilgiye karşın fiziksel adadaki yerleşim henüz oldukça sınırlı. Kaynağa göre adada şu anda yalnızca bir kişi yaşıyor. Ziyaretçiler ve gelecekteki yerleşikler için 30 villa yapılması planlanırken, sistemin temel işleyişinin çevrim içi platformlar üzerinden yürütülmesi öngörülüyor.
Bu tablo, projenin mevcut aşamada fiziksel nüfusu yüksek bir yerleşimden çok, dijital katılım üzerine kurulu bir yönetim deneyi olarak sunulduğunu gösteriyor. Villaların ne zaman tamamlanacağı ve e-vatandaşlık başvurularının hangi ölçütlerle sonuçlandırılacağı ise kaynakta yer almıyor.
- Yaklaşık 12 bin e-vatandaşlık başvurusu olduğu bildirildi.
- Fiziksel adada şu an için bir kişinin yaşadığı aktarıldı.
- Gelecekteki yerleşim için 30 villa yapılması planlanıyor.
SENSAY ADASI BAĞIMSIZ BİR DEVLET OLARAK TANINIYOR MU?
Hayır, Sensay adasının resmî pasaportu, uluslararası tanınması veya devlet statüsü bulunmadığı belirtiliyor.
Proje kendisini “egemen mikro ulus” olarak tanımlasa da bu ifade resmî devlet tanınması anlamına gelmiyor. Kaynakta, Sensay'in devletler düzeyinde uluslararası tanınabilirliğe sahip olmadığı açıkça ifade ediliyor.
Bu nedenle e-vatandaşlık başvurusu yapan kişilerin tanınmış bir devletin vatandaşlığına kabul edildiği sonucu çıkarılamaz. Projenin sunduğu model, kaynakta yer verilen uzman değerlendirmelerine göre gerçek bir devlet yönetiminden ziyade yüksek teknolojili bir toplumsal simülasyon olarak görülüyor.
Sensay'in hukuki statüsüne ilişkin yeni bir resmî tanıma, pasaport uygulaması veya devlet statüsü duyurusu kaynakta bulunmuyor. Projeyle ilgili sonraki gelişmelerin, adadaki yerleşim planı ile dijital konseyin uygulamaya geçirilme sürecine bağlı olarak netleşmesi bekleniyor.
- Sensay'in uluslararası tanınması bulunmuyor.
- Resmî pasaport veya devlet statüsü olduğu belirtilmiyor.
- Proje, kaynakta aktarılan uzman görüşlerinde toplumsal simülasyon olarak niteleniyor.
SIKÇA SORULAN SORULAR
Sensay adası nedir?
Sensay, Filipinler'in Palawan eyaletindeki özel bir adada yapay zekâ destekli karar mekanizması kurmayı hedefleyen projedir. Proje, kendisini mikro ulus olarak tanımlasa da uluslararası tanınmaya sahip değildir.
Sensay'i hangi yapay zekâ modelleri yönetecek?
Projede 17 tarihî lider, düşünür ve stratejistin yapay zekâ modellerinden oluşacak bir dijital konsey planlanıyor. Kaynakta Gandhi, Mandela, Eleanor Roosevelt, Sun Tzu ve Marcus Aurelius bu isimler arasında sayılıyor.
Sensay e-vatandaşlığı resmî vatandaşlık mı?
Hayır, kaynakta Sensay'in resmî pasaportu, devlet statüsü veya uluslararası tanınması olmadığı belirtiliyor. E-vatandaşlığın hangi somut hukukî hakları sağladığı da açıklanmadı.
Sensay adasında kaç kişi yaşıyor?
Kaynağa göre fiziksel adada şu an için yalnızca bir kişi yaşıyor. Gelecekteki yerleşikler ve ziyaretçiler için 30 villa yapılması planlanıyor.
Sensay'de yapay zekâ kararlarını kim denetleyecek?
Yapay zekâ konseyinin kararları üzerinde insan temsilcilerden oluşan dokuz kişilik Denetim Meclisinin veto yetkisi bulunuyor. Bu yapı, radikal kararların yürürlüğe girmesini engellemek amacıyla tasarlanmış olarak aktarılıyor.