Habere konu olan istilacı tür, süs bitkisi olarak dikildiği adayı 15 yıldır esir alan Çeşme Otu'dur. Çeşme Otu'nun durdurulamamasının temel nedeni, tohumların toprak altında uzun süre canlı kalması ve bitkinin kısıtlı su ile düşük azotlu toprak koşullarında bile yüksek fotosentez kapasitesini koruyabilmesidir; yetkililer klasik temizleme yöntemlerinin yetersiz kaldığını açıklamıştır.
Doğayı güzelleştirmek amacıyla dikilen bazı süs bitkileri, uygun ortamı bulduklarında ekosistem için ciddi tehdit oluşturabiliyor. Kaynakta aktarılan bilgilere göre Çeşme Otu da bu türlerden biri olarak bir adayı 15 yıldır istila altında tutuyor; tohumlarının çevreye yayılmaması için özel torbalarla toplanmasına rağmen bitki kontrol altına alınamıyor.
Haberde bu bitki istilasının yanı sıra Arjantin'in Buenos Aires eyaletine bağlı Lujan kentindeki kızıl karınlı sincap istilasına da yer veriliyor. Belçika'dan getirilen 10-12 sincap bugün 100 bini aşkın bir popülasyona ulaşmış durumda ve insan sağlığıyla altyapı için tehdit oluşturuyor.
ÇEŞME OTU ADADAKİ İSTİLADA 15 YILDIR NEDEN DURDURULAMIYOR?
Çeşme Otu, toprak altında uzun süre canlı kalabilen tohumları nedeniyle adadaki istilada 15 yıldır durdurulamıyor.
Kaynağa göre Çeşme Otu'nun tohumlu kısımları, çevreye saçılmaması için özel muhafaza torbalarında toplanıp bertaraf ediliyor. Ancak temizlenen bölgelerde toprağın altında uyur vaziyette bekleyen tohumlar, bitkinin yeniden yeşermesine yol açıyor.
Bu nedenle temizlenen alanlar yıllarca karantina altında izleniyor. Kaynakta istilanın yaşandığı adanın adı açıkça belirtilmiyor; bununla birlikte Çeşme Otu'nun adadaki özgün biyolojik çeşitliliği tehdit ettiği ifade ediliyor.
ÇEŞME OTU YERLİ BİTKİLERE KARŞI ÜSTÜNLÜĞÜNÜ NASIL SAĞLIYOR?
Çeşme Otu, Acta Oecologica dergisinde yayımlanan araştırmalara göre kısıtlı su ve düşük azotlu toprak koşullarında bile yüksek fotosentez kapasitesini koruyarak yerli bitkilere üstünlük kuruyor.
Bilimsel araştırmalar, Çeşme Otu'nun yerli ot türlerine karşı ezici bir üstünlük kurduğunu ortaya koyuyor. Bitki, zorlu toprak ve su koşullarında fotosentez yapmayı sürdürebiliyor; bu da ona yerli türlere göre belirgin bir avantaj sağlıyor.
Ayrıca Çeşme Otu'nun yaprakları, yerli bitkilere kıyasla çok daha geç yaşlanıyor. Böylece geniş bir yaprak örtüsü oluşturan bitki, yerel türlerin güneş ışığına ve besine erişimini keserek rekabet şansını sıfırlıyor.
ÇEŞME OTU İSTİLASIYLA MÜCADELE İÇİN NE YAPILIYOR?
Yetkililer, Çeşme Otu ile mücadelede klasik temizleme yöntemlerinin yetersiz kaldığını belirterek bilim insanlarıyla birlikte yenilikçi ve teknolojik imha teknikleri üzerinde çalışıyor.
Yürütülen bölgesel ölçekteki çalışmalarda Çeşme Otu'nun tohumlu kısımları toplanıp bertaraf ediliyor ve temizlenen bölgeler uzun süreli takibe alınıyor. Ancak uygulanan klasik temizleme metotları, bitkinin yeniden yayılmasını engelleyemiyor.
Yetkililer, adanın özgün biyolojik çeşitliliğini korumak amacıyla bilim insanlarıyla birlikte yenilikçi ve teknolojik imha teknikleri üzerinde çalışıldığını duyurdu. Bu kapsamda istilacı bitkinin tamamen ortadan kaldırılması için yeni yöntemlerin geliştirildiği aktarılıyor.
BUENOS AİRES'TEKİ KIZIL KARINLI SİNCAP İSTİLASI NASIL ORTAYA ÇIKTI?
Buenos Aires'in Lujan kentindeki kızıl karınlı sincap istilası, 1970'te doğayı güzelleştirmek amacıyla Belçika'dan getirilen 10-12 sincabın kontrolsüz biçimde çoğalmasıyla başladı.
Asya menşeili bir tür olan kızıl karınlı sincaplar (Callosciurus erythraeus), 1970 yılında Lujan şehrindeki bir kulübe getirilmişti. Başlangıçta yalnızca 10-12 bireyden oluşan popülasyon, aradan geçen yıllarda kontrolsüz şekilde arttı.
Bugün yalnızca Lujan bölgesinde 100 binden fazla kızıl karınlı sincabın yaşadığı tahmin ediliyor. Yapılan incelemelerde sincapların Lujan ile sınırlı kalmadığı, birçok kente de yayıldığı tespit edildi. Bu nedenle Arjantin genelinde geniş çaplı önlemler alınıyor.
KIZIL KARINLI SİNCAPLAR İNSAN SAĞLIĞI VE EKONOMİ İÇİN NEDEN TEHLİKELİ?
Kızıl karınlı sincaplar ölümcül olabilen leptospiroz bakterisini taşıyabiliyor; ayrıca elektrik kablolarını ve sulama sistemlerini kemirerek büyük maddi zarara yol açıyor.
Arjantinli yetkililer, sincapların insan sağlığını doğrudan tehdit ettiğini vurguluyor. Enfekte hayvanların idrarıyla yayılan leptospiroz bakterisi; temas eden su, toprak veya gıdalar aracılığıyla insanlara bulaşabiliyor ve böbrek ile karaciğer yetmezliğine yol açarak can kaybına neden olabiliyor.
Sincaplar yalnızca sağlık açısından değil, ekonomik açıdan da büyük hasar oluşturuyor. Elektrik kablolarını ve sulama sistemlerini kemiren kemirgenler yüzünden geniş çaplı elektrik kesintileri yaşanırken, tarım ürünleri ve yerel ekosistem de zarar görüyor.
Uzmanlar bölge halkına şu uyarıyı yaptı: "Sincapları gördüğünüz yerde derhal çevre birimlerine haber verin. Kesinlikle dokunmayın ve evcil hayvan olarak beslemeye çalışmayın!"
- Leptospiroz: Enfekte hayvanların idrarıyla kirlenen su, toprak veya gıdalarla insanlara bulaşabilir; tedavi edilmezse organ yetmezliğine yol açabilir.
- Altyapı hasarı: Sincapların elektrik kablolarını ve sulama sistemlerini kemirmesi geniş çaplı elektrik kesintilerine neden olur.
- Ekolojik zarar: Tarım ürünlerine ve yerel ekosisteme zarar veren sincaplar, Çevre Bakanlığı'nın resmî istilacı yabancı türler listesinde yer alır.
SIKÇA SORULAN SORULAR
Çeşme Otu hangi koşullarda yaşayabiliyor?
Çeşme Otu, kısıtlı su ve düşük azotlu toprak koşullarında bile yüksek fotosentez kapasitesini koruyabiliyor; bu da onu zorlu çevre koşullarına karşı dirençli hâle getiriyor.
Buenos Aires'teki sincap istilası ne zaman başladı?
Kızıl karınlı sincap istilası 1970 yılında, doğayı güzelleştirmek amacıyla Belçika'dan Lujan kentindeki bir kulübe getirilen 10-12 sincabın çoğalmasıyla başladı.
Kızıl karınlı sincapların sayısı ne kadar?
Yalnızca Lujan bölgesinde 100 binden fazla kızıl karınlı sincap yaşadığı tahmin ediliyor ve sincapların birçok kente yayıldığı belirtiliyor.
Leptospiroz nasıl bulaşır?
Leptospiroz, enfekte hayvanların idrarıyla kirlenen su, toprak veya gıdalar aracılığıyla insanlara bulaşabilir ve tedavi edilmezse ciddi organ hasarlarına yol açabilir.