Aliano'daki bazı tarihi evlerin pencereleri, bacaları ve girişleri insan yüzü görünümü oluşturacak şekilde düzenlenmiştir. Kesin yazılı belge bulunmamakla birlikte araştırmacılar ve mimarlar, bu cephelerin nazar ile kötü ruhlardan korunmayı simgeleyen ritüel maskeleri olabileceğini düşünüyor.
İtalya'nın güneyindeki Aliano'da 18. ve 19. yüzyıllar arasında inşa edildiği tahmin edilen bazı yapılar, cephelerindeki simetrik düzen nedeniyle uzaktan insan yüzüne benziyor. Yerel halkın “case con gli occhi”, yani “gözleri olan evler” dediği bu yapıların yaklaşık 200 yıllık olduğu belirtiliyor.
Yapılarda iki pencere gözleri, öne uzanan baca burnu ve kemerli giriş kapısı ağzı çağrıştırıyor. Pencerelerin ölçülerine göre cephelerin şaşkın, öfkeli ya da korkutucu bir ifade kazandığı aktarılıyor.
ALIANO'DAKİ GÖZLERİ OLAN EVLER NASIL İNSAN YÜZÜNE BENZİYOR?
Aliano'daki gözleri olan evler, iki pencere, belirgin bir baca ve kemerli girişin bir insan yüzünü çağrıştıracak biçimde konumlanmasıyla oluşuyor.
Bu yapıların üst kısmındaki iki pencere göz olarak algılanırken, dış cepheden öne doğru çıkan baca burun görünümü veriyor. Alt bölümdeki kemerli giriş kapısı da ağız izlenimini tamamlıyor. Böylece cephedeki mimari unsurlar, işlevlerinin yanı sıra bütüncül bir yüz illüzyonu yaratıyor.
Kaynakta, pencerelerin boyutları değiştikçe evlerin ifadesinin de farklılaştığı belirtiliyor. Bazı cepheler şaşkın, bazıları öfkeli, bazıları ise daha ürkütücü bir görünüm kazanıyor. Bu yönüyle yapılar, Aliano'nun mimari açıdan sıra dışı özellikleri arasında gösteriliyor.
Evlerin toprak, taş ve hayvan gübresi kullanılarak yapılan kırılgan bir mimariye sahip olduğu aktarılıyor. Bu yapı malzemeleri, cephelerin yağmur, zaman ve bakımsızlık karşısında daha hızlı yıpranmasına neden oluyor.
- İki pencere, insan gözlerini temsil edecek bir görünüm oluşturuyor.
- Cepheden dışarı uzanan baca, burun olarak algılanıyor.
- Kemerli giriş kapısı, yüzün ağız bölümünü çağrıştırıyor.
- Pencere boyutları, cephenin ifadesini değiştirebiliyor.
ALIANO'DAKİ GÖZLERİ OLAN EVLER NAZARDAN KORUNMAK İÇİN Mİ YAPILDI?
Aliano'daki gözleri olan evlerin nazar ve kötü ruhlardan korunmak amacıyla yapıldığına dair kesin bir yazılı belge bulunmuyor; bu yorum araştırmacı ve mimarların değerlendirmesine dayanıyor.
Kaynakta yer alan değerlendirmeye göre bu cepheler, evi ve içeride yaşayanları kötü bakışlardan korumayı amaçlayan büyük ritüel maskelerini simgeliyor olabilir. Bu nedenle pencere, baca ve kapının bir yüz oluşturacak biçimde düzenlenmesi, yalnızca estetik bir tercih olarak değil, yerel inançlarla bağlantılı bir uygulama olarak da ele alınıyor.
Ancak yapıların ilk inşa edildiği döneme ait, bu amacın kesinliğini ortaya koyan bir belge aktarılmıyor. Bu nedenle nazardan korunma açıklaması doğrulanmış tarihsel bir kayıt değil; konuyla ilgilenen araştırmacılar ve mimarların kaynakta belirtilen görüşüdür.
Evlerin 18. ve 19. yüzyıllar arasında inşa edildiği tahmin ediliyor. Yerel kullanımda “case con gli occhi” adıyla anılmaları ise bu yapıların en belirgin özelliğinin, cephede oluşan gözlü yüz görünümü olduğunu gösteriyor.
- Yerel adı: “case con gli occhi” (gözleri olan evler).
- İnşa dönemi: 18. ve 19. yüzyıllar arasında olduğu tahmin ediliyor.
- Korunma amacı: Kesin belgeye değil, araştırmacı ve mimarların yorumuna dayanıyor.
ALIANO'DAKİ GÖZLERİ OLAN EVLERDEN KAÇ TANE KALDI VE NEREDE BULUNUYOR?
Aliano'daki gözleri olan evlerden günümüze yalnızca birkaç örneğin ulaştığı, en iyi durumdaki iki yapının ise kasaba meydanı ile kasaba girişinde bulunduğu belirtiliyor.
Bu yapıların sayısının heyelanlar, göçler, doğal afetler, yağmur ve bakımsızlık nedeniyle önemli ölçüde azaldığı aktarılıyor. Kırılgan yapı malzemeleri de tarihi cephelerin korunmasını zorlaştıran etkenler arasında yer alıyor.
Kaynakta en iyi durumdaki iki örnekten birinin kasaba meydanında, diğerinin ise Aliano'nun girişinde bulunduğu ifade ediliyor. Meydandaki örneklerden biri Piazza Garibaldi'de yer alıyor.
Piazza Garibaldi'deki yapıda, restorasyon sırasında burun görünümü veren bacanın yıkılması ve bu bölümün banyoya dönüştürülmesi planlandı. Mimar Lodovico Alessandri'nin itirazı üzerine projenin değiştirildiği ve yapının özgün yüz görünümünün korunduğu aktarılıyor.
Kasaba yönetiminin geriye kalan bu tarihi mirası korumak için yenileme ve otel dönüştürme projeleri yürüttüğü belirtiliyor. Bununla birlikte kaynakta bu projelerin başlama-bitiş tarihleri, kapsamı veya kaç yapıyı içerdiği hakkında ayrıntı bulunmuyor.
- Piazza Garibaldi'deki yapının bacası, restorasyon planındaki değişiklikle korunmuştur.
- Mimar Lodovico Alessandri, bacanın kaldırılmasına itiraz etmiştir.
- En iyi durumdaki iki örneğin kasaba meydanı ve Aliano girişinde olduğu aktarılmaktadır.
- Kasaba yönetiminin yenileme ve otel dönüştürme projeleri sürdürdüğü belirtilmektedir.
SIKÇA SORULAN SORULAR
Aliano'daki gözleri olan evler kaç yıllık?
Aliano'daki bu evlerin yaklaşık 200 yıllık olduğu, 18. ve 19. yüzyıllar arasında inşa edildiklerinin tahmin edildiği belirtiliyor.
Case con gli occhi ne demek?
“Case con gli occhi” İtalyanca “gözleri olan evler” anlamına geliyor. Bu ad, yapıların insan yüzünü andıran pencere, baca ve kapı düzeninden kaynaklanıyor.
Aliano'daki gözleri olan evlerin nazardan koruduğu kanıtlandı mı?
Hayır. Yapıların nazar ve kötü ruhlardan korunma amacı taşıdığına ilişkin kesin bir yazılı belge bulunmadığı, bunun araştırmacı ve mimarların yorumu olduğu aktarılıyor.
Aliano'daki gözleri olan evler neden yok olma tehlikesiyle karşı karşıya?
Heyelanlar, göçler, doğal afetler, yağmur ve bakımsızlık yapıların sayısının azalmasında etkili oldu. Toprak, taş ve hayvan gübresinden oluşan kırılgan mimarileri de korunmalarını güçleştiriyor.