Kaliforniya'daki El Paso Dağları'nda yaşayan madenci William Henry “Burro” Schmidt, 1906'da kimseden yardım almadan dağı delmeye başladı ve 1938'de 67 yaşındayken dağın diğer tarafına geçmeyi başardı. Yaklaşık 32 yıl süren kazıda 636 metre uzunluğunda bir tünel açıldı ve yaklaşık 3.000 ton kaya el gücüyle çıkarıldı; Schmidt tünelden tek gram maden taşımadı. Yapı 2003 yılında ABD Ulusal Tarihi Yerler Kaydı'na eklendi.
Kaynak metin, biri ABD'de, biri Çin'de, biri de Aucallama'da geçen üç ayrı hikâyeyi bir arada aktarıyor. Ana hikâye, Kaliforniya'daki El Paso Dağları'nda 1906-1938 arasında tek başına tünel kazan madencinin hikâyesi.
Diğer iki hikâyede 2019'da bir kum taşı dağını oyarak iki katlı ev yapan Hu Ge ile 63 santimetre genişliğinde bir ev tasarlayan mimar Fabio Moreno yer alıyor. Aşağıdaki bölümlerde her üç projenin doğrulanmış ayrıntıları, sayıları ve süreç adımları ele alınıyor.
SCHMIDT TÜNELİ HANGİ ALETLERLE VE NASIL KAZILDI?
William Henry “Burro” Schmidt tüneli kimseden yardım almadan, kazma, çekiç, el matkabı ve dinamit kullanarak kazdı.
Kaynak metne göre Schmidt, çıkardığı madenleri kestirmeden taşımak amacıyla dağı delmeye karar verdi. 1906'da kimseden yardım almadan başladığı projede kazma, çekiç, el matkabı ve dinamit kullanarak kayalıkları adım adım aşmaya çalıştı.
Tünelin kazısı tamamen el gücüne dayanıyordu; çıkarılan yaklaşık 3.000 ton kaya parçası da aynı yöntemle dışarı taşındı. Kaynak metinde Schmidt'in çalışmaları sırasında bir işçi ekibinden, makineden veya dış destekten söz edilmiyor.
- Kazma
- Çekiç
- El matkabı
- Dinamit
SCHMIDT TÜNELİ KAÇ METRE UZUNLUĞUNDA, KAÇ TON KAYA ÇIKARILDI?
Tünel 636 metre uzunluğa ulaştı ve yaklaşık 3.000 ton kaya el gücüyle dışarı çıkarıldı.
Kaynak metinde tünelin uzunluğu 636 metre olarak veriliyor. Kazı boyunca çıkarılan kaya miktarı ise yaklaşık 3.000 ton.
1906'da başlayan çalışma 1938'de tamamlandı; kaynak metnin başlığı bu süreyi 32 yıl olarak aktarıyor. Schmidt, dağın diğer tarafına geçmeyi başardığında 67 yaşındaydı.
- Tünel uzunluğu: 636 metre
- Çıkarılan kaya: yaklaşık 3.000 ton
- Kazının başlangıcı: 1906
- Tamamlanma: 1938
- Schmidt'in tüneli tamamladığındaki yaşı: 67
TÜNELİN TAŞIMA AMACI ORTADAN KALKINCA SCHMIDT NE YAPTI?
Schmidt, tünelin taşıma amacı ortadan kalktıktan sonra da kazmaya devam etti; tünel biter bitmez maden haklarını devredip bölgeyi terk etti ve tünelden tek gram maden taşımadı.
Yıllar süren çalışmanın ortalarında bölgeye yeni karayolları ve demiryolları inşa edilince tünelin maden taşıma amacı tamamen ortadan kalktı. Buna rağmen Schmidt, çevresindekilerin şaşkın bakışları arasında kazmayı sürdürdü.
1938'de dağın diğer tarafına ulaşan madenci, tünel biter bitmez maden üzerindeki tüm haklarını devrederek bölgeyi terk etti. Hayatını adadığı tünelden tek bir gram maden bile taşımadı.
Yapı 2003 yılında ABD Ulusal Tarihi Yerler Kaydı'na eklendi. Kaynak metne göre tünel, günümüzde mühendislik tarihinin en ilginç insan hikâyelerinden biri olarak korunuyor.
HU GE KAYADAN EVİ NASIL İNŞA ETTİ, KAÇ YIL SÜRDÜ?
Hu Ge, 2019'da başladığı projede bir kum taşı dağını oyarak iki katlı bir aile evi yaptı; kaynak metne göre çalışmalar tam 7 yıl sürdü.
Eski madencilik ve inşaat tecrübelerini bir araya getiren Hu Ge, geleneksel tuğla ve betonarme evlerin yerine doğanın tam kalbinde yaşamayı seçti. İşe alt katın kazılmasıyla başladı; matkap ve özel araç gereçlerle taşları oydu.
Tavanın çökmesini engellemek için devasa bir kaya sütununu destek olarak bırakan Hu, tavanı kemer biçiminde şekillendirerek yükü yan duvarlara dağıttı ve ardından sütunu kaldırdı. Sütundan çıkan dev taş parçasını bahçe masasına dönüştürdü.
Alt katta kendisi ve eşi için yatak odası ve yaşam alanı oluşturan Hu, üst katta iki çocuğuna oda yaptı. İki katı birbirine bağlayan iç merdivenleri ve çalışma masasını da kayanın kendisinden oydu.
Projenin en büyük zorluğu yağmurlar ve nem oldu. Kazı sırasında taşların arasından rüzgâr geldiğini fark eden Hu, kayadaki çatlakları tespit etti; yağmur suyunun evi basmaması için tahliye kanalları kazdı ve çatlakları çimento ile genişleyen köpüklerle kapattı. Yemek pişirme alanını dış mekânda kayalara oydu, dağdaki doğal bir çatlağı mutfak bacasına dönüştürdü. Evin su ihtiyacı için yaklaşık 1,5 kilometre uzaklıktaki doğal kaynaktan borularla su hattı çekti, elektriği ormanın içinden kablolarla taşıdı.
Kişisel sebeplerden ötürü projeye 2 yıl ara veren Hu Ge, geri döndüğünde ahşap yatağın çürüdüğünü, küfün her yeri sardığını, sarmaşık ve ağaç köklerinin evi adeta yuttuğunu gördü. Ahşap yatağı neme dayanıklı demir bir yatakla değiştirdi, ısınma ve nemi önlemek için çelik soba kurdu, bahçeye çocukları için küçük bir havuz ve güneş enerjili aydınlatmalar ekledi.
Tam 7 yıl süren çalışmaların ardından elektrik, su, internet, mutfak ve banyosuyla tamamen yaşanabilir hâle gelen kayadan ev, kaynak metne göre görenlerin takdirini topluyor.
DÜNYANIN EN DAR EVİ KAÇ SANTİMETRE, FABIO MORENO'NUN REKORU TESCİL EDİLDİ Mİ?
Mimar ve tasarımcı Fabio Moreno'nun tasarladığı ev 63 santimetre genişliğinde; kaynak metne göre dünyanın en dar evi unvanı için Guinness Rekorlar Kitabı'na başvuru yapıldı, ancak rekorun resmen tescil edildiğine dair bilgi verilmiyor.
Dar alanlara rağmen modern bir yaşamın mümkün olduğunu göstermeyi amaçlayan Moreno, mutluluğun evin büyüklüğüne değil mevcut alanın verimli kullanılmasına bağlı olduğunu vurguluyor.
İlk bakışta bir sanat enstalasyonu gibi görünen yapıda mutfak, banyo, yemek alanı, yatak odası, çalışma alanı, çamaşır bölümü ve iki katı birbirine bağlayan merdivenler bulunuyor. Tüm bu alanlar 63 santimetrelik genişliğe sığdırılmış.
Aucallama'nın ana meydanının karşısında yer alan yapı kısa sürede ziyaretçilerin ilgisini çekmeye başladı. Ancak ev son derece dar olduğu için içeriye aynı anda birden fazla kişinin girmesi oldukça zor.
Kaynak metne göre Moreno, dünyanın en dar evi unvanını almak için Guinness Rekorlar Kitabı'na başvurdu. Yetkililerin resmî ölçümler ve teknik incelemelerinin ardından yapının rekoru resmen tescil edebileceği belirtiliyor; tescilin tamamlandığına dair bir bilgi ise kaynakta yer almıyor.
SIKÇA SORULAN SORULAR
32 yıl boyunca dağı tek başına delen kişi kimdir?
Kaliforniya'daki El Paso Dağları'nda tünel kazan madenci William Henry “Burro” Schmidt'tir. Schmidt kazıya 1906'da kimseden yardım almadan başlamış, tüneli 1938'de 67 yaşındayken tamamlamıştır.
Burro Schmidt tüneli kaç metre uzunluğunda?
Tünel 636 metre uzunluğa ulaşmıştır. Kazı sırasında yaklaşık 3.000 ton kaya el gücüyle dışarı çıkarılmıştır.
Schmidt tüneli açmasına rağmen maden taşıdı mı?
Hayır. Kaynak metne göre tünel biter bitmez maden üzerindeki tüm haklarını devretmiş, bölgeyi terk etmiş ve hayatını adadığı tünelden tek bir gram maden bile taşımamıştır.
Hu Ge'nin kayadan evi kaç yılda tamamlandı?
2019'da başlayan projede çalışmalar tam 7 yıl sürmüştür. Süreç içinde projeye 2 yıl ara verilmiş, dönüşte küf ve sarmaşıklar nedeniyle restorasyon yapılmıştır.
Dünyanın en dar evi kaç santimetre genişliğinde?
Fabio Moreno'nun tasarladığı ev 63 santimetre genişliğindedir. Evde mutfak, banyo, yatak odası, çalışma alanı ve iki katı bağlayan merdivenler bulunuyor.
Burro Schmidt tüneli bugün hangi statüde korunuyor?
Yapı 2003 yılında ABD Ulusal Tarihi Yerler Kaydı'na eklenmiştir. Kaynak metne göre tünel günümüzde mühendislik tarihinin ilginç insan hikâyelerinden biri olarak korunuyor.