Bağ-Kur kapsamında kendi adına bağımsız çalışan küçük esnaf ve sanatkârların emeklilikte tamamlaması gereken prim gününün 9 binden 7 bin 200'e indirilmesine yönelik çalışma yeniden gündemde. Düzenleme hayata geçerse, kapsamda yer alanlar için 1.800 gün, yani yaklaşık 5 yıllık prim avantajı doğabilecek.
Türkiye Gazetesi yazarı İsa Karakaş'ın aktardığı kulis bilgilerine göre hazırlıklarda yeni bir aşamaya gelindi. Ancak teklifin içeriği, yararlanacak meslek grupları ve yürürlük tarihi TBMM süreci tamamlanmadan kesinlik kazanmayacak.
PRİM ŞARTINDA 1.800 GÜNLÜK FARK
Gündemdeki düzenleme, EYT sonrasında SSK ve Bağ-Kur'lular arasındaki prim günü farkı üzerinden yeniden tartışılmaya başlandı. Mevcut sistemde birçok Bağ-Kur'lu için 9 bin gün şartı uygulanırken, SSK'lılarda sigorta başlangıcına bağlı olarak daha düşük prim günleriyle emeklilik imkânı bulunuyor.
Planlanan değişikliğin temelinde, belirli koşulları taşıyan küçük esnaf ve sanatkârların Bağ-Kur prim gününü 9 binden 7 bin 200'e çekmek yer alıyor. Mevcut uygulamada 4/1-b kapsamında kendi hesabına çalışan çok sayıda esnaf, emeklilik için 9 bin prim gününü tamamlamak zorunda bulunuyor.
Düzenlemenin yürürlüğe girmesi halinde kapsamda bulunan sigortalılar için prim süresi 1.800 gün azalacak. Bu fark, 9 bin gün üzerinden emeklilik hesabı yapan bir Bağ-Kur'lu açısından yaklaşık 5 yıl daha az prim ödeme anlamına gelebilecek.
8 Eylül 1999 öncesinde sigorta girişi bulunanlara yönelik EYT düzenlemesinin ardından prim günü farkı daha fazla gündeme geldi. Kaynak metindeki bilgilere göre EYT kapsamındaki SSK'lılar, sigorta başlangıçlarına göre 5 bin ile 5 bin 975 gün arasında değişen prim şartlarıyla emeklilik hakkına ulaşabilirken, Bağ-Kur'lu esnaf için 9 bin gün şartı devam etti.
KÜÇÜK ESNAF İÇİN SINIRLI KAPSAM
Prim eşitlemesi olarak anılan düzenlemenin tüm Bağ-Kur'luları kapsaması beklenmiyor. Çalışmanın özellikle küçük esnaf ve sanatkârlara yönelik olması, şirket ortakları ile daha büyük işletme sahiplerinin ise kapsam dışında tutulması öngörülüyor.
Bu durumda şirket ortakları ve büyük iş yeri sahipleri için mevcut 9 bin günlük prim koşulunun sürmesi gündeme gelebilir. Ancak hangi mesleklerin, işletme gruplarının ve sigortalıların 7 bin 200 gün şartından yararlanacağı, yasa teklifinin son şekliyle belirlenecek.
Kaynakta, kamuoyunda zaman zaman tüm Bağ-Kur'luların yeni prim gününden yararlanacağı yönünde değerlendirmeler yapıldığı belirtiliyor. Buna karşılık mevcut modelin daha sınırlı bir kesimi kapsaması beklendiği için, yasa çıkmadan tüm Bağ-Kur'lular için kesin bir sonuç çıkarılmaması gerektiği vurgulanıyor.
KADIN SİGORTALILARDA DURUM DEĞİŞEBİLİR
Kadın Bağ-Kur sigortalıları bakımından etkinin, sigorta başlangıç tarihi ve kişinin tabi olduğu emeklilik koşullarına göre değişebileceği ifade ediliyor. EYT kapsamında bulunan kadın Bağ-Kur'lular için prim şartının zaten 7 bin 200 gün seviyesinde olması nedeniyle, bu grubun yeni düzenlemeden ek bir prim avantajı elde etmesi beklenmiyor.
Buna karşılık EYT kapsamı dışında kalan ve mevcut sistemde 9 bin gün koşuluna tabi kadın Bağ-Kur'luların düzenlemeden yararlanması gündemde. Bu nedenle kadın sigortalılar için tek tip bir sonuçtan söz etmek yerine, kişisel sigortalılık koşullarına göre değerlendirme yapılması gerekecek.
MALİYET HESAPLARI VE TBMM TAKVİMİ
Prim gününün düşürülmesine ilişkin hazırlıklarda maliyet ve aktüeryal hesaplamaların önemli bir aşamaya geldiği belirtiliyor. Çalışmalarda bütçe dengeleri ile sosyal güvenlik sisteminin mali yapısının dikkate alındığı aktarılıyor.
Hazırlıkların ardından yasa teklifinin oluşturulması ve TBMM gündemine taşınması bekleniyor. Mevcut beklenti, düzenlemenin 2027 yılı içinde yasalaşarak yürürlüğe girmesi yönünde. Buna karşın teklifin Meclis'e sunulması, yasama takvimi ve kabul süreci tamamlanmadan kesin bir yürürlük tarihi verilemiyor.
EMEKLİLİK BAŞVURUSUNDA BORÇ ŞARTI
Prim gününün 7 bin 200'e indirilmesi halinde dahi Bağ-Kur'lular açısından prim borcu konusu önemini koruyacak. Kaynak metne göre emeklilik başvurusu sırasında Bağ-Kur prim borcunun bulunmaması gerekiyor.
Bu nedenle yalnızca gerekli prim gününü tamamlamak emeklilik için tek başına yeterli olmayacak. Başvuru aşamasında mevcut prim borçlarının da kapatılması gerekecek. Düzenlemeyi bekleyen esnafın prim gününü ve borç durumunu kontrol etmesi gerektiği belirtiliyor.
Düzenlemenin kapsamı, şirket ortaklarının durumu, kadın Bağ-Kur'lulara uygulanacak kurallar ile başvuru koşulları yasa teklifinin son hali ve yürürlük süreciyle birlikte netleşecek.