Kaliforniya Üniversitesi Riverside'dan jeofizikçiler Axel Periollat ve Gareth Funning, faylarda biriken gerilimi ölçen bir model geliştirdi. Model, 30 Temmuz 2025'te Rusya'nın doğusundaki Kamçatka Yarımadası açıklarında gerçekleşen 8,8 büyüklüğündeki depremin konumunu geriye dönük verilerle doğru biçimde işaretledi. Ancak yöntem depremin gününü ve saatini öngörmüyor; yalnızca büyük bir depremin fay hattının hangi bölümünde meydana gelebileceğini göstermeyi hedefliyor.
Depremlerin ne zaman ve nerede olacağını önceden söylemek, yer bilimlerinin en zorlu başlıkları arasında yer alıyor. Bilim insanları, depremin gününü ve saatini öngörmek yerine fay hattında biriken gerilimin nerede boşalabileceğini göstermeye odaklanan modeller üzerinde çalışıyor.
Bu yaklaşımlardan biri, Kaliforniya Üniversitesi Riverside'dan iki jeofizikçinin geliştirdiği ve gerçek bir deprem üzerinde geriye dönük verilerle sınanan bir model. Modelin, Rusya'nın doğusundaki Kamçatka Yarımadası açıklarında meydana gelen büyük depremin konumunu doğru biçimde işaretlediği belirtildi.
DEPREM TAHMİNİNDE YENİ YÖNTEMİ KİMLER GELİŞTİRDİ?
Faylarda biriken gerilimi ölçen modeli, Kaliforniya Üniversitesi Riverside'dan jeofizikçiler Axel Periollat ve Gareth Funning geliştirdi.
Çalışmaya ilişkin bilgileri Popular Mechanics aktardı. İki jeofizikçi, fay hatlarında biriken gerilimi ölçmeye dayanan bir model kurdu.
Araştırmacılar modeli yalnızca kuramsal düzeyde bırakmadı; deprem öncesinde toplanan verileri geriye dönük inceleyerek modelin gerçek bir depremdeki davranışını değerlendirdi. Kaynakta, çalışmanın hangi dergide yayımlandığına veya hakem değerlendirmesinden geçip geçmediğine ilişkin bilgi yer almıyor.
DEPREM TAHMİN MODELİ NASIL ÇALIŞIYOR?
Model, fay hatlarında biriken gerilimi ölçerek büyük bir depremin fayın hangi bölümünde meydana gelebileceğini göstermeyi amaçlıyor.
Yöntemin çıkış noktası, faylar boyunca biriken gerilimin ölçülmesi. Bu ölçüm üzerinden, olası bir büyük depremin fay hattının hangi kesiminde gerçekleşebileceği belirlenmeye çalışılıyor.
Kaynakta modelin kullandığı veri setleri, hesaplama yöntemi, hata payı ve depremi ne kadar önceden işaretleyebildiğine dair ayrıntı bulunmuyor. Bu nedenle yöntemin sınırları ve hangi fay hatlarında uygulanabileceği şu an için bilinmiyor.
KAMÇATKA DEPREMİ MODELDE NASIL SINANDI?
Model, 30 Temmuz 2025'te Rusya'nın doğusundaki Kamçatka Yarımadası açıklarında gerçekleşen 8,8 büyüklüğündeki deprem üzerinde sınandı.
Araştırmacılar, depremden önce toplanan verileri geriye dönük olarak inceledi. İnceleme sonucunda sistemin, depremin konumunu doğru biçimde işaretlediği belirlendi.
Bu sınama, yöntemin gerçek bir olaydaki performansını göstermesi bakımından öne çıkıyor. Ancak tek bir deprem üzerinde alınan sonuç, modelin her fay hattında aynı sonucu vereceği anlamına gelmiyor; kaynakta başka bir sınama veya karşılaştırma bilgisi yer almıyor.
- Depremin tarihi: 30 Temmuz 2025
- Büyüklük: 8,8
- Yer: Kamçatka Yarımadası açıkları, Rusya'nın doğusu
- Sınama sonucu: Model, depremin konumunu doğru biçimde işaretledi
DEPREMLERİN GÜNÜ VE SAATİ ÖNCEDEN BİLİNEBİLİR Mİ?
Hayır; depremlerin gününü ve saatini önceden öğrenmek hâlâ mümkün değil.
Kaynağa göre yeni yöntem, depremin zamanını değil fay hattının hangi bölümünde kırılma olabileceğini göstermeye odaklanıyor. Bu nedenle gün ve saat tahmini konusunda bir değişiklik bildirilmiyor.
Modelin afetlere hazırlık açısından önemli görülmesinin nedeni de bu: Hangi fay kesiminin daha fazla gerilim taşıdığını bilmek, hazırlık çalışmalarının o bölgeye yoğunlaştırılmasına katkı sağlayabilir. Kaynakta, modelin resmî kurumlarca kullanılıp kullanılmayacağına dair bir bilgi bulunmuyor.
SIKÇA SORULAN SORULAR
Yeni deprem tahmin modeli depremin yerini kesin olarak söylüyor mu?
Model, büyük bir depremin fay hattının hangi bölümünde meydana gelebileceğini göstermeyi amaçlıyor. Kesin yer ve zaman garantisi verdiğine dair bir bilgi kaynakta yer almıyor.
Kamçatka depremi ne zaman ve kaç büyüklüğünde oldu?
Deprem, 30 Temmuz 2025'te Rusya'nın doğusundaki Kamçatka Yarımadası açıklarında 8,8 büyüklüğünde gerçekleşti.
Modeli hangi kurumdaki araştırmacılar geliştirdi?
Modeli Kaliforniya Üniversitesi Riverside'dan jeofizikçiler Axel Periollat ve Gareth Funning geliştirdi.
Model Kamçatka depremi üzerinde nasıl sınandı?
Araştırmacılar depremden önce toplanan verileri geriye dönük inceledi ve sistemin depremin konumunu doğru biçimde işaretlediğini belirledi.
Depremlerin günü ve saati önceden bilinebilir mi?
Hayır, depremlerin gününü ve saatini önceden öğrenmek hâlâ mümkün değil. Yeni yöntem yalnızca fayın hangi bölümünde kırılma olabileceğine odaklanıyor.