Yargıtay 9. Hukuk Dairesi, prim günü eksikliği nedeniyle EYT'den yararlanamayanlar için hizmet süresi tespit davalarında SGK kayıtları dışındaki delillerin de dikkate alınabileceğine ve akrabalık bağının tanık beyanını tek başına geçersiz kılmadığına hükmetti. Bu karar, eksik prim günü nedeniyle emeklilik hakkını kaybettiğini düşünen sigortalılar için yeni bir hukuki yol açıyor.
2023 yılında yürürlüğe giren EYT düzenlemesiyle sigorta başlangıcı 8 Eylül 1999 öncesi olan milyonlarca çalışan emeklilik hakkı kazandı. Ancak prim günü sayısını tamamlayamayan birçok kişi bu haktan yararlanamadı. SGK kayıtlarında görünmeyen geçmiş çalışma dönemlerini kanıtlamak isteyen on binlerce kişi, hizmet tespit davası açarak eksik prim günlerini tamamlama yoluna gitti.
Yargıtay 9. Hukuk Dairesi, bu tür davalarda işçilerin lehine yorumlanabilecek bir karara imza attı. Karar, çalışma süresinin belirlenmesinde yalnızca SGK kayıtlarının esas alınamayacağını ve akrabalık ilişkisinin tanık beyanını tek başına geçersiz hale getirmeyeceğini ortaya koydu. Bu gelişme, eksik prim günü nedeniyle EYT'yi kaçıranlar için umut verici bir adım olarak değerlendiriliyor.
HİZMET TESPİT DAVASI NEDİR, KİMLER DAVA AÇABİLİR?
Hizmet tespit davası, çalışanın SGK kayıtlarına eksik yansıyan veya hiç yansımayan çalışma sürelerinin mahkeme kararıyla tespit edilmesini sağlayan davadır; bu davayı geçmişte çalıştığı süreler kayıt altına alınmadığı için emeklilik hakkını tamamlayamayan sigortalılar açabilir.
SGK kayıtlarında görünmeyen çalışma dönemleri nedeniyle emeklilik şartlarını tamamlayamayan on binlerce kişi, hizmet tespit davası açarak geçmişte çalıştıkları sürelerin kayıt altına alınmasını talep ediyor. Bu davalarda mahkemeye sunulan belgeler ve tanık ifadeleri, çalışma süresinin ortaya çıkarılması açısından büyük önem taşıyor.
Yargıtay 9. Hukuk Dairesi'nin kararıyla birlikte, hizmet tespit davalarında tanık beyanlarının değerlendirilmesine ilişkin dikkat çeken bir nokta gündeme geldi. Buna göre akrabalık bağı bulunan bir kişinin tanıklığı yalnızca bu nedenle geçersiz kabul edilmeyecek; çalışma süresinin belirlenmesinde SGK kayıtları dışındaki deliller de dikkate alınabilecek.
YARGITAY'IN EMSAL KARARINDA AKRABA TANIKLAR GEÇERLİ SAYILIR MI?
Evet, Yargıtay'a göre bir tanığın davacıyla akrabalık ilişkisi tek başına tanık beyanına itibar edilmemesi için yeterli bir neden değildir; tanığın işyerindeki hizmet süresi ve anlatımı diğer delillerle birlikte değerlendirilmelidir.
Somut olayda, Bölge Adliye Mahkemesi davacı tanıklarının davacının kardeşi olduğu ve işyerinde birlikte çalışmadıkları gerekçesiyle SGK kayıtlarına göre 13 yıl 2 ay 25 gün çalışma tespit etmişti. Yargıtay ise tanığın akrabalığının tek başına beyanına itibar edilmemesi için yeterli olmadığını belirtti.
Yargıtay, davacının kardeşi olan tanık İ.D'nin dava konusu işyerinde 1989 yılı sonlarında çırak olarak çalışmaya başladığını, 1993-2006 yılları arasında üretim bölümünde kesici olarak çalıştığını ve davacının işe giriş tarihini doğruladığını dikkate aldı. Bu nedenle davacının 1 Mayıs 1994'ten 31 Ocak 2006'ya kadar kesintisiz çalıştığının kabul edilmesi gerektiğine hükmetti.
EYT'Yİ KAÇIRANLAR İÇİN EKSİK PRİM GÜNÜ MAHKEME KARARIYLA TAMAMLANABİLİR Mİ?
Evet, Yargıtay kararı, eksik prim günü nedeniyle EYT'den yararlanamayanların hizmet tespit davasıyla sigortasız çalışılan sürelerini kanıtlayarak prim günlerini tamamlama yolunu açıyor; ancak her dava kendi delillerine göre değerlendirilir.
2023 yılında yürürlüğe giren EYT düzenlemesiyle sigorta başlangıcı 8 Eylül 1999 öncesi olanlar emeklilik hakkı elde etti. 3 milyona yakın çalışan EYT ile emekli olurken, prim günü yetersizliği nedeniyle neredeyse bir o kadar kişi bu haktan yararlanamadı. Yargıtay'ın bu kararı, eksik prim günü nedeniyle emekliliği elinden kaçıranlar için önemli bir hukuki dayanak oluşturdu.
Karara göre, sigortasız çalışılan süreler SGK kayıtları dışındaki delillerle ispatlanabilecek. Ancak bu, tüm eksik prim günlerinin otomatik olarak tamamlanacağı anlamına gelmiyor; her somut olayda mahkemeye sunulan belge ve tanık beyanlarının birlikte değerlendirilmesi gerekiyor.
YARGITAY HİZMET SÜRESİNİN TESPİTİNDE HANGİ DELİLLERİN DİKKATE ALINACAĞINI BELİRTTİ?
Yargıtay'a göre hizmet süresinin belirlenmesinde SGK kayıtları, işveren ve işyeri kayıtları, işyerine giriş-çıkış belgeleri, işyeri iç yazışmaları, işyerinde çalışanların tanıklıkları, komşu işyerlerinde çalışanların tanıklıkları ve dosya kapsamındaki diğer deliller dikkate alınmalıdır.
Kararda, çalışma süresinin yalnızca SGK kayıtları üzerinden belirlenemeyeceği vurgulandı. Bu yaklaşım, eksik hizmet süresi iddiasında bulunan çalışanların lehine geniş bir delil yelpazesinin kullanılmasına olanak tanıyor.
Özellikle işyerinde çalışan kişilerin ve komşu işyerlerinde çalışanların tanıklıkları, çalışma olgusunun ispatında önemli bir rol oynuyor. Bu nedenle hizmet tespit davası açmayı düşünenlerin, çalıştıkları döneme ilişkin tüm yazılı belge ve tanık bilgilerini toplaması faydalı olacaktır.
- SGK kayıtları
- İşveren ve işyeri kayıtları
- İşyerine giriş ve çıkışı gösteren belgeler
- İşyeri iç yazışmaları
- İşyerinde çalışan kişilerin tanıklıkları
- Komşu işyerlerinde çalışanların tanıklıkları
- Dosya kapsamındaki diğer deliller
SIKÇA SORULAN SORULAR
Hizmet tespit davası açmak için hangi şartlar gerekiyor?
Hizmet tespit davası, SGK kayıtlarında eksik görünen çalışma sürelerinin tespiti için açılır; dava açmak için öncelikle geçmişte bir işyerinde fiilen çalışıldığının kanıtlanması gerekir.
Akraba tanık göstermek mümkün mü?
Evet, Yargıtay kararına göre akrabalık bağı tek başına tanık beyanını geçersiz kılmaz; tanığın işyerindeki hizmet süresi ve beyanı diğer delillerle birlikte değerlendirilir.
Eksik prim günü mahkeme kararıyla tamamlanabilir mi?
Evet, sigortasız çalışılan süreler SGK kayıtları dışındaki delillerle ispatlanarak prim gününe eklenebilir; ancak her dava somut delillere göre sonuçlanır.
Yargıtay kararı herkes için bağlayıcı mı?
Yargıtay kararı emsal nitelikte olup benzer davalarda mahkemeler tarafından dikkate alınabilir; ancak her dava kendi özgün koşullarına göre değerlendirilir.