Küçük Hint kuyruksürenleri, 1870'lerde Porto Riko'ya şeker kamışı tarlalarındaki farelerle mücadele için getirildi; ancak farklı zamanlarda aktif oldukları için fare nüfusunu azaltamadı. Kaynakta aktarılan CDC verilerine göre kuyruksürenler, günümüzde Porto Riko'daki hayvan kaynaklı kuduz vakalarının yaklaşık yüzde 75'iyle ilişkilendiriliyor.
Porto Riko'daki küçük Hint kuyruksüreni örneği, bir türün başka bir zararlıyı kontrol amacıyla yeni bir ekosisteme taşınmasının uzun vadeli sonuçlarını ortaya koyuyor. Şeker kamışı üreticilerinin fare sorununa çözüm olarak gördüğü uygulama, av ile avcının günlük aktivite zamanlarının farklı olması nedeniyle beklenen sonucu vermedi.
Fareler gece aktifken kuyruksürenlerin gündüz avlanması, iki türün yeterince karşılaşmamasına yol açtı. Fare nüfusu azalmazken kuyruksürenler besin bulmak için adadaki kuşlara, sürüngenlere ve amfibilere yöneldi; zaman içinde konu ekolojik zararın yanı sıra kuduz riskiyle de anılmaya başladı.
PORTO RİKO'DA FARELERLE MÜCADELE İÇİN KUYRUKSÜRENLER NE ZAMAN VE NEDEN GETİRİLDİ?
Küçük Hint kuyruksürenleri, 1870'li yıllarda şeker kamışı tarlalarındaki zararlı farelerle mücadele amacıyla Hindistan'dan Porto Riko'ya getirildi.
Kaynağa göre şeker kamışı üreticileri, tarlalardaki fare nüfusunu azaltmak için bu yırtıcı türü biyolojik mücadele aracı olarak kullandı. Ancak uygulamanın temel varsayımı, kuyruksürenlerin farelerle aynı zamanlarda karşılaşarak onları avlamasıydı.
Bu varsayım gerçekleşmedi. Hedef alınan fareler gece aktiftirken adaya getirilen kuyruksürenler gündüz avlandı. Aynı çevrede yaşamalarına karşın farklı zaman dilimlerinde hareket etmeleri, avcı ile avın yeterince karşılaşmasını engelledi. Sonuç olarak fare nüfusu beklenen ölçüde azalmadı.
- İthalat dönemi: 1870'li yıllar
- Getirildiği yer: Hindistan
- Getiriliş amacı: Şeker kamışı tarlalarındaki farelerle mücadele
- Başarısızlığın temel nedeni: Farelerin gece, kuyruksürenlerin gündüz aktif olması
PORTO RİKO'DAKİ KUYRUKSÜRENLER EKOSİSTEMİ NASIL ETKİLEDİ?
Fareleri hedeflediği ölçüde avlayamayan kuyruksürenler, Porto Riko'nun yerel kuşları, sürüngenleri ve amfibileriyle beslenerek ekolojik dengeyi etkiledi.
Kuyruksürenlerin fareler üzerinde beklenen etkiyi yaratamaması, beslenme davranışlarını adanın diğer canlılarına yöneltti. Kaynak metinde, türün yerel biyolojik çeşitlilik üzerinde baskı oluşturduğu ve kısa sürede ekolojik dengeyi altüst ettiği belirtiliyor.
Şeker kamışı tarlalarının zamanla eski önemini yitirmesine rağmen kuyruksüren nüfusu adada kalıcı hale geldi. Bu nedenle başlangıçta belirli bir tarımsal zararlıya karşı planlanan mücadele, yalnızca tarımsal sonuçlarla sınırlı kalmadı; yerel türler ve halk sağlığı bakımından süren bir sorun olarak değerlendirildi.
- Etkilenen yerel canlı grupları: Kuşlar, sürüngenler ve amfibiler
- Kalıcılaşan durum: Kuyruksüren nüfusunun adada varlığını sürdürmesi
- Başlangıçtaki hedef: Tarımsal fare zararlıları
PORTO RİKO'DA KUYRUKSÜRENLER KUDUZ VAKALARININ NE KADARINDAN SORUMLU?
Kaynakta aktarılan CDC verilerine göre kuyruksürenler, Porto Riko'daki hayvan kaynaklı kuduz vakalarının yaklaşık yüzde 75'inden sorumlu tutuluyor.
Kaynağa göre kuyruksürenlerdeki ilk büyük kuduz salgını 1950 yılında tespit edildi. Türün zaman içinde halk sağlığı bakımından da risk oluşturduğu, Porto Riko'da hayvan kaynaklı kuduzla ilgili veriler üzerinden aktarılıyor.
Araştırmalarda El Yunque Ulusal Ormanı ve Cabo Rojo Ulusal Yaban Hayatı Sığınağı'ndaki kuyruksürenlerin yüzde 39'unda kuduz virüsüne karşı antikor saptandığı bildirildi. Kaynak metne göre yılda ortalama 280 Porto Riko sakini bu hayvanların saldırısına uğruyor.
Aynı metinde, 2015 yılında kuyruksüren tarafından ısırıldıktan sonra tıbbi yardım almadığı belirtilen 54 yaşındaki bir kişinin kuduz nedeniyle yaşamını yitirdiği yer alıyor. Bu vakanın, ABD tarihinde kuyruksüren kaynaklı ilk insan ölümü olarak kayda geçtiği ifade ediliyor.
- İlk büyük kuduz salgınının tespit edildiği yıl: 1950
- Hayvan kaynaklı kuduz vakalarındaki yaklaşık pay: Yüzde 75
- İki koruma alanındaki antikor saptanma oranı: Yüzde 39
- Yıllık ortalama saldırıya uğrayan kişi sayısı: 280
- Kaynakta aktarılan ölüm vakası: 2015
PORTO RİKO'DA KUYRUKSÜREN KAYNAKLI KUDUZ NASIL KONTROL EDİLMEYE ÇALIŞILIYOR?
Araştırmacılar, kuyruksürenlerin tercih ettiği peynir aromalı yemlerle oral aşı kapsülleri dağıtarak kuduz virüsünün yayılımını sınırlamayı hedefliyor.
Kaynakta, bilim insanlarının yaklaşık 150 yıl önce başka bir zararlıyı kontrol etmek için getirilen kuyruksürenleri bugün kontrol altına almaya çalıştığı belirtiliyor. Çalışmaların hedefi, adada kalıcılaşan türün kuduz virüsünü yayma riskini azaltmak.
Bu kapsamda peynir aromalı yemlerin içine yerleştirilen oral aşı kapsüllerinin kullanıldığı aktarılıyor. Metinde, uygulamanın sonuçlarına, kapsüllerin dağıtım takvimine veya kapsadığı bölgelere ilişkin ilave bir bilgi bulunmuyor.
- Yöntem: Oral aşı kapsülleri
- Yemin aroması: Peynir
- Amaç: Kuduz virüsünün yayılımını engellemek
SIKÇA SORULAN SORULAR
Küçük Hint kuyruksürenleri Porto Riko'ya neden getirildi?
Küçük Hint kuyruksürenleri, 1870'li yıllarda şeker kamışı tarlalarındaki zararlı fareleri azaltmak amacıyla Hindistan'dan Porto Riko'ya getirildi. Ancak fareler gece, kuyruksürenler gündüz aktif olduğu için yöntem hedeflenen sonucu vermedi.
Kuyruksürenlerde büyük kuduz salgını ilk ne zaman tespit edildi?
Kaynak metne göre kuyruksürenlerdeki ilk büyük kuduz salgını 1950 yılında tespit edildi. Tür, günümüzde Porto Riko'daki hayvan kaynaklı kuduz vakalarının yaklaşık yüzde 75'iyle ilişkilendiriliyor.
Porto Riko'da kuyruksürenlerin kuduz virüsü antikoru oranı kaç?
El Yunque Ulusal Ormanı ile Cabo Rojo Ulusal Yaban Hayatı Sığınağı'nda incelenen kuyruksürenlerin yüzde 39'unda kuduz virüsü antikoru saptandığı bildirildi. Bu oran, kaynakta aktarılan araştırma bulgusudur.
Kuyruksüren kaynaklı kuduzun yayılması nasıl önlenmeye çalışılıyor?
Araştırmacılar, kuyruksürenlerin tercih ettiği peynir aromalı yemlerle oral aşı kapsülleri dağıtmayı hedefliyor. Amaç, virüsün hayvanlar arasındaki yayılımını engellemek.