Gündeme gelen yeni infaz düzenlemesi bilgisine göre koşullu salıverilme, suçun niteliğine bağlı olarak cezanın 1/2'sinin veya 2/3'ünün çekilmesinin ardından mümkün olacak. Kasten yaralama, belirli hırsızlık türleri ve bazı mali suçlarda 1/2 oranı; çocuğa cinsel istismar, kadın cinayetleri, kadına yönelik şiddet, alt soya ve üst soya karşı kasten öldürme ile devlete karşı işlenen terör suçlarında 2/3 oranı uygulanacak. Ayrıca tahliye için sadece süreyi doldurmak yetmeyecek; İdare ve Gözlem Kurulları risk ve ıslah analizi yapacak.
İnfaz düzenlemesine ilişkin yeni bir dönem gündemde. Kaynakta aktarılan modele göre koşullu salıverilme, suçun türüne göre cezanın 1/2'sinin veya 2/3'ünün ceza infaz kurumunda çekilmesi şartıyla yeniden kurgulanıyor; genel ve hafif suçlar ile ağır suçlar arasında net bir ayrım yapılması planlanıyor.
Yeni modelde dikkati çeken ikinci nokta, tahliye kararının otomatikleşmemesi. İdare ve Gözlem Kurulları; hükümlünün topluma uyumu, gerçek anlamda ıslah olup olmadığı ve yeniden suç işleme riski üzerinden karar verecek. Bu nedenle yalnızca yatar süresi dolan kişilerin cezaevinden çıkıp çıkamayacağı kurul değerlendirmesine bağlanıyor.
KOŞULLU SALIVERİLME ŞARTLARI YENİDEN Mİ BELİRLENİYOR?
Kaynakta aktarılan infaz düzenlemesi bilgisine göre evet; koşullu salıverilme şartları, suçun genel/hafif veya ağır kategorisine göre yeniden kurgulanıyor.
Yeni sistemde hükümlünün cezaevinde kalma süresini belirleyen koşullu salıverilme kuralları iki ana başlıkta toplanacak. Genel ve hafif suçlarda cezanın 1/2'sinin, ağır ve toplumda infial yaratan suçlarda 2/3'ünün fiilen çekilmesi koşulu getirilecek.
Hedef, kamuoyunda oluşan 'kısa sürede çıkarlar' algısını kırmak ve özellikle ağır suçlarda erken tahliyeyi güçleştirmek. Bu düzenlemeyle ceza ve infaz sürecinin daha etkin hale getirilmesi, 'yapanın yanına kâr kalmıyor' düşüncesinin güçlendirilerek suç oranlarının düşürülmesinin amaçlandığı belirtiliyor.
HANGİ SUÇLAR 1/2 ORANIYLA KOŞULLU SALIVERİLECEK?
Kasten yaralamanın basit halleri, belirli hırsızlık türleri ve bazı mali suçlar, 1/2 oranıyla koşullu salıverilme kapsamında yer alıyor.
Kaynağa göre bu kategori 'Genel ve Hafif Suçlar' başlığı altında toplanacak. Bu suçlardan hüküm giyen kişiler, cezalarının yarısını kapalı veya açık ceza infaz kurumunda fiilen çektikten sonra koşullu salıverilme imkânından faydalanabilecek.
- Kasten yaralama (basit halleri)
- Hırsızlık (belirli türleri)
- Bazı mali suçlar
HANGİ SUÇLAR 2/3 ORANIYLA KOŞULLU SALIVERİLECEK?
Çocuğa cinsel istismar, kadın cinayetleri, kadına yönelik şiddet, alt soya ve üst soya karşı kasten öldürme ile devlete karşı işlenen terör suçları 2/3 oranına tabi tutuluyor.
Bu suçlar kaynakta 'ağır ve toplumda infial yaratan suçlar' olarak nitelendiriliyor. Bu kategoride hiçbir esneklik tanınmayacağı ve koşullu salıverilme oranının 2/3 olarak katı biçimde uygulanacağı aktarılıyor.
Böylece kamu vicdanını yaralayan suçlarda erken tahliyenin büyük ölçüde zorlaştırılması hedefleniyor.
- Çocuğa cinsel istismar
- Kadın cinayetleri
- Kadına yönelik şiddet
- Alt soya ve üst soya karşı kasten öldürme
- Devlete karşı işlenen terör suçları
TAHLİYE İÇİN SÜREYİ DOLDURMAK YETERLİ OLACAK MI?
Hayır; süreyi doldurmak tek başına tahliye için yeterli sayılmayacak, İdare ve Gözlem Kurulları risk ve ıslah değerlendirmesi yapacak.
Yeni dönemde bir hükümlünün tahliye edilebilmesi için yalnızca kanunda öngörülen yatar süresini doldurması ve cezaevi içinde pasif bir 'iyi hal' göstermesi yeterli olmayacak. İdare ve Gözlem Kurullarının yapısında revizyona gidilecek ve kurullarda psikolog, sosyolog ile hukukçular yer alacak.
Kurullar; hükümlünün toplumsal uyum sağlama ve yasal bir işte çalışma potansiyelini, cezanın amacına ulaşıp ulaşmadığını, suçtan gerçek anlamda pişmanlık duyulup duyulmadığını ve rehabilitasyon programlarına katılımı değerlendirecek. Riskli görülen kişilerin koşullu salıverilmesi ertelenebilecek.
- Toplumsal uyum analizi
- Gerçek ıslah durumu
- Risk değerlendirmesi
SIKÇA SORULAN SORULAR
İnfaz düzenlemesi hangi suçları kapsıyor?
Kaynakta aktarılan yeni modele göre kapsam; kasten yaralama, belirli hırsızlık türleri ve mali suçlar gibi genel/hafif suçlar ile çocuğa cinsel istismar, kadına yönelik şiddet, alt soya ve üst soya karşı kasten öldürme ve terör suçlarını içeren ağır suçlar olarak ikiye ayrılıyor.
Koşullu salıverilmede 1/2 ve 2/3 ne demek?
1/2, cezanın yarısının ceza infaz kurumunda çekilmesi; 2/3, cezanın üçte ikisinin çekilmesi sonrasında koşullu salıverilme imkânının doğacağını anlatıyor. Oran, suçun niteliğine göre farklılaşıyor.
Tahliye için süreyi doldurmak yeterli olacak mı?
Kaynağa göre yeterli olmayacak. İdare ve Gözlem Kurulları toplumsal uyum, ıslah ve risk değerlendirmesi yapacak; riskli görülen hükümlünün koşullu salıverilmesi ertelenebilecek.
İnfaz düzenlemesi ne zaman yürürlüğe girecek?
Düzenlemenin yürürlük tarihi ve hangi yasal süreçten geçeceği kaynakta belirtilmiyor. Resmî takvim açıklandığında içeriğin güncellenmesi gerekiyor.