İstanbul Büyükşehir Belediyesi başkan seçimi ancak başkanlık makamının hukuken boşalması durumunda yapılır. Kaynak metne göre, böyle bir durumda vali belediye meclisini 10 gün içinde toplantıya çağırır; meclis de yeni başkanı en geç 15 gün içinde seçer.
Kaynak metin, Ekrem İmamoğlu’nun görevden uzaklaştırılması sonrasında İBB’nin Başkanvekili Nuri Aslan tarafından yönetildiğini aktarıyor. Metinde, İmamoğlu hakkında belirtilen davadaki kamu hizmetinden yasaklanma cezasının Yargıtay kararıyla kesinleşmesi ihtimali üzerinden başkanlık makamının boşalmasına ilişkin prosedür anlatılıyor.
Bu ihtimal gerçekleşmeden yeniden başkanlık seçiminin yapılacağı söylenemez. Kaynakta aktarılan düzenlemeye göre süreç, seçilme yeterliliğinin ortadan kalkması ve başkanlık sıfatının sona ermesine yönelik hukuki işlemlerin tamamlanmasının ardından işletilebiliyor.
İSTANBUL BÜYÜKŞEHİR BELEDİYESİ BAŞKANLIK MAKAMI BOŞALIRSA SEÇİM NASIL YAPILIR?
İstanbul Büyükşehir Belediyesi başkanlık makamı herhangi bir nedenle boşalırsa, vali İBB Meclisinin 10 gün içinde toplanmasını sağlar ve meclis yeni başkanı seçer.
Kaynak metinde, 5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanunu’nun 28. maddesi gereğince bu tür durumlarda 5393 sayılı Belediye Kanunu’nun 44. maddesinin uygulandığı ifade ediliyor. Metindeki değerlendirmeye göre, kamu hizmetinden yasaklanma cezasının kesinleşmesi hâlinde seçilme yeterliliğinin kalkması gündeme geliyor.
Kaynak, bu senaryoda başkanlık sıfatının İçişleri Bakanlığının başvurusu üzerine Danıştay kararıyla sona ereceğini belirtiyor. Ancak bu, kaynakta yer alan olası hukuki sürecin anlatımıdır; kararın kesinleşip kesinleşmediğine dair güncel resmî durum metinde yer almıyor.
5393 sayılı Kanun’un 45. maddesine atıfla aktarılan prosedüre göre meclis; birinci başkan vekili, onun bulunmaması hâlinde ikinci başkan vekili, onun da olmaması durumunda en yaşlı üyenin başkanlığında toplanır. Meclisin seçimi, başkanlığın boşalmasına yol açan durumun seçim dönemini aşacak nitelikte olması hâlinde yapacağı belirtiliyor.
- Başkanlık makamının hukuken boşalması gerekir.
- Vali, belediye meclisinin 10 gün içinde toplanmasını sağlar.
- Toplantıya sırasıyla birinci başkan vekili, ikinci başkan vekili veya en yaşlı üye başkanlık eder.
- Meclis, yeni başkanı en geç 15 gün içinde seçmek zorundadır.
İSTANBUL BÜYÜKŞEHİR BELEDİYESİ BAŞKAN SEÇİMİ KAÇ GÜN İÇİNDE YAPILIR?
İstanbul Büyükşehir Belediyesi Meclisi, başkanlık makamının boşalması hâlinde yeni başkanı en geç 15 gün içinde seçmek zorundadır.
Kaynak metinde, valinin meclisin 10 gün içinde toplanmasını sağlaması gerektiği, toplanan meclisin ise yeni başkan seçimini en geç 15 gün içinde tamamlamakla yükümlü olduğu yazıyor. Bu süre, kaynakta başkanlık makamının boşalması durumuna bağlı olarak açıklanıyor.
Metne göre, meclisin belirtilen süre içinde seçim yapmaması hâlinde meclisin feshine ilişkin hükümler devreye girer. Kaynak, bu hükümlerin nasıl uygulanacağına veya seçim tarihine ilişkin ayrıca bir takvim vermiyor.
İBB’nin mevcut yönetimine ilişkin kaynak bilgisine göre kurum, Ekrem İmamoğlu’nun görevden uzaklaştırılması nedeniyle Başkanvekili Nuri Aslan tarafından yönetiliyor. Bununla birlikte, yeniden seçim için resmî olarak ilan edilmiş bir toplantı ya da tarih kaynak metinde bulunmuyor.
- Meclisin toplanması için öngörülen süre: 10 gün.
- Yeni başkanın seçimi için azami süre: 15 gün.
- Süre içinde seçim yapılmazsa kaynak metne göre feshe ilişkin hükümler gündeme gelir.
İSTANBUL BÜYÜKŞEHİR BELEDİYESİ MECLİSİNDE HANGİ PARTİ ÇOĞUNLUKTA?
Kaynak metinde verilen rakamlara göre İBB Meclisinde CHP’nin 155, AK Parti’nin 136 üyesi bulunuyor; bu iki grup arasında CHP daha fazla üyeye sahip.
Kaynak metin, İBB Meclisinin toplam 319 üyeden oluştuğunu bildiriyor. Aynı metinde CHP için 155, AK Parti için ise 136 meclis üyesi sayısı veriliyor.
CHP grubundaki 155 üyenin 17’sinin, 31 Mart 2024 seçimlerinde “Kent Uzlaşısı” kapsamında CHP listelerinden seçilen DEM Partili meclis üyeleri olduğu aktarılıyor. Bu bilgi, kaynak metindeki grup bileşimine ilişkin açıklamadır.
Verilen CHP ve AK Parti üye sayıları toplamda 291’e ulaşıyor. Kaynak metin, 319 üyelik toplam ile bu iki sayının arasındaki 28 üyenin hangi parti veya gruplara ait olduğunu açıklamıyor. Bu nedenle metindeki veriler üzerinden İBB Meclisinin tam parti dağılımı çıkarılamıyor.
Kaynakta, CHP yönetiminin İBB Meclisinde yapılabilecek muhtemel başkanlık seçimi nedeniyle meclis grubundaki dengelere odaklandığı da belirtiliyor. Bu ifade, yargı sürecinin kesinleştiğine değil, olası bir seçim senaryosuna ilişkin siyasi değerlendirmeye dayanıyor.
- İBB Meclisinin kaynakta belirtilen toplam üye sayısı: 319.
- CHP üye sayısı: 155.
- AK Parti üye sayısı: 136.
- CHP listesinden seçildiği belirtilen DEM Partili üye sayısı: 17.
- Kaynakta parti/grup bilgisi verilmeyen üye sayısı: 28.
SIKÇA SORULAN SORULAR
İBB başkanlık makamı boşalırsa yeni başkanı kim seçer?
Yeni başkanı İBB Meclisi seçer. Kaynak metne göre vali meclisin 10 gün içinde toplanmasını sağlar.
İBB Meclisi yeni başkanı ne kadar sürede seçmek zorunda?
İBB Meclisi yeni başkanı en geç 15 gün içinde seçmek zorundadır. Kaynak metne göre süre içinde seçim yapılmazsa meclisin feshine ilişkin hükümler devreye girer.
İBB Meclisinde CHP’nin kaç üyesi var?
Kaynak metinde CHP’nin İBB Meclisinde 155 üyesi olduğu belirtiliyor. Bu üyelerin 17’sinin CHP listelerinden seçilen DEM Partili meclis üyeleri olduğu da aktarılıyor.
İBB Meclisinde AK Parti’nin kaç üyesi bulunuyor?
Kaynak metne göre AK Parti’nin İBB Meclisinde 136 üyesi bulunuyor.
İBB başkanlık seçimi için resmî tarih açıklandı mı?
Kaynak metinde İBB başkanlık seçimi için ilan edilmiş resmî bir tarih yer almıyor. Metin, yalnızca başkanlık makamının hukuken boşalması hâlinde uygulanacak seçime ilişkin usulü aktarıyor.