Japonya'da hız limiti yarıya düşürülen yollar; genişliği 5,5 metreden az olan, orta şerit çizgisi veya kaldırım bulunmayan yaklaşık 870 bin kilometrelik sokaklardır ve bu kapsam ülkedeki tüm genel yolların yaklaşık yüzde 70'ine denk gelir. Kaynakta düzenlemenin başlangıç tarihi ile yeni sayısal hız sınırı belirtilmemiştir. Avrupa'daki beyaz elmas tabelalı şeritler ise yalnızca birden fazla yolcu taşıyan araçlar, toplu taşıma, taksi, acil servis araçları ve bazı ülkelerde elektrikli araçlar tarafından kullanılabilir.
Japonya'da dar sokakları hedef alan yeni trafik düzenlemesi, ülke genelindeki yol ağının büyük bölümünde geçerli oldu. Genişliği 5,5 metreden az olan, orta şerit çizgisi ya da kaldırım bulunmayan yaklaşık 870 bin kilometrelik yolda hız limitinin yarıya düşürüldüğü belirtiliyor.
Kuralın kapsamı Japonya'daki tüm genel yolların yaklaşık yüzde 70'ine denk geliyor. Düzenleme ölümlü kazaları önlemeyi hedeflerken; sürücülerin bir diğer gündemi de Avrupa'da yaygınlaşan mavi zemin üzerine beyaz elmas logo taşıyan özel şeritler. Fransa ve İspanya'da aktif olan bu uygulamada şeritleri yalnızca belirli araçlar kullanabiliyor.
JAPONYA'DA HIZ LİMİTİ YARIYA DÜŞÜRÜLEN SOKAKLAR HANGİLERİ?
Hız limiti yarıya düşürülen sokaklar; genişliği 5,5 metreden az olan, orta şerit çizgisi veya kaldırım bulunmayan yaklaşık 870 bin kilometrelik yollardır.
Geçtiğimiz günlerde yürürlüğe girdiği aktarılan düzenleme, Japonya'daki yerleşim dokusunda sıkça görülen dar sokakları hedef alıyor. Kaynakta düzenlemenin kesin başlangıç tarihi ve uygulanacak yeni hız sınırının sayısal değeri açıklanmıyor; ancak başlıkta ifade edilen 'yarıya düşürme' kapsamı, bu yol tipine işaret ediyor.
Yaklaşık 870 bin kilometrelik büyüklük, Japonya'daki tüm genel yolların yaklaşık yüzde 70'ine denk geliyor. Bir başka deyişle kural, ülke genelindeki yol ağının büyük bir bölümünü doğrudan ilgilendiriyor.
JAPONYA'DA YENİ HIZ KURALI NEDEN GETİRİLDİ?
Yeni hız kuralı, özellikle dar sokaklardaki çocuk ve yaşlı yaya ölümlerinin azaltılması ve ölümlü trafik kazalarının önüne geçilmesi amacıyla getirildi.
Ulusal Polis Teşkilatı verilerine göre, ülkedeki genel trafik kazası ölümleri son verilerde 2 bin 457'ye düşerek tarihi düşük seviyeye geriledi. Buna karşın yerleşim yerlerindeki dar sokaklarda çocuk ve yaşlı ölümleri azalma göstermedi; her yıl ortalama 300 kişi hayatını kaybederken kaynakta, 2025'te bu sayının son üç yıldaki eğilimin ardından ilk kez arttığı belirtiliyor.
Yetkililer, 2011 yılında okul çevreleri ve belirli bölgelerde uygulanan 'Zone 30' projesinin ağır yaralanma ve ölümleri yüzde 30 azalttığını hatırlatıyor. Yeni düzenlemenin de benzer bir başarı sağlayacağı öngörülüyor.
JAPONYA'DA YAYA ÖLÜM ORANI HIZA GÖRE NASIL DEĞİŞİYOR?
Japonya Ulusal Polis Teşkilatı verilerine göre araç hızı 30 km/s ve altındayken yaya ölüm oranı yüzde 1'in altında kalıyor; hız 50-60 km/s bandına çıktığında ise bu oran yüzde 17,4'e yükseliyor.
Yeni düzenlemenin dayanaklarından biri de hız ile yaya ölümü arasındaki ilişkiyi gösteren bu veriler. Polis verileri, araç hızının güvenlik üzerindeki kritik rolünü şöyle ortaya koyuyor:
- 30 km/s ve altı: Yaya ölüm oranı %1'in altında.
- 30-40 km/s: Yaya ölüm oranı %2,7.
- 50-60 km/s: Yaya ölüm oranı %17,4.
BEYAZ ELMAS TABELALI ŞERİTLERİ KİMLER KULLANABİLİR?
Mavi zemin üzerinde beyaz elmas logolu şeritleri; içinde en az iki veya daha fazla yolcu bulunan binek otomobiller, toplu taşıma araçları, taksiler, acil servis araçları ve bazı ülkelerdeki muafiyet uygulamasına göre elektrikli araçlar kullanabiliyor.
Avrupa genelinde otoyollara ve şehir girişlerine yerleştirilen beyaz elmas tabelası, yalnızca belirli şartları taşıyan araçların girebileceği özel şeritleri gösteriyor. Uygulama Fransa ve İspanya'da resmi olarak aktif hale getirildi.
Amaç, tek kişinin tek araçla seyahat etmesini engelleyerek trafik sıkışıklığını azaltmak ve araç paylaşımını (carpooling) yaygınlaştırmak. Bu şeride girebilmek için aracın şu şartlardan birini taşıması gerekiyor:
- Çok yolculu araçlar: İçinde en az iki veya daha fazla yolcu bulunan binek otomobiller.
- Toplu taşıma ve hizmet araçları: Otobüsler, taksiler, ambulans ve itfaiye gibi acil servis araçları.
- Çevre dostu taşıtlar: Bazı ülkelerdeki muafiyetlere göre elektrikli araçlar.
BEYAZ ELMAS ŞERİDİNİ İHLAL EDENLERE CEZA NE KADAR?
Fransa'da beyaz elmas tabelalı şeridi usulsüz kullananlara 135 euro (yaklaşık 7 bin 200 TL), İspanya'da ise 200 euro (yaklaşık 10 bin 700 TL) para cezası uygulanıyor.
Denetimler yalnızca polis ekipleriyle yapılmıyor. Bu şeritlerde, araç içindeki kişi sayısını otomatik algılayabilen yapay zekâ destekli akıllı kameralar kullanılıyor; kural ihlali yapan sürücüler bu sistemlerle tespit edilebiliyor.
Uzmanlar, beyaz elmas tabelasının diğer mavi bilgilendirme levhalarıyla karıştırılmaması gerektiği uyarısında bulunuyor. Sadece otobüs veya bisiklet resmi bulunan tabelalar o araç türlerine ayrılmış yolları gösterirken; beyaz elmas işareti doğrudan araç içindeki yolcu yoğunluğunu hedef alıyor. Yurt dışına seyahat edecek sürücülerin bu tabelayı gördükleri şeritlerde kurallara uyması gerekiyor.
SIKÇA SORULAN SORULAR
Japonya'da yeni hız kuralı ne zaman yürürlüğe girdi?
Kaynakta kesin bir tarih belirtilmiyor; düzenlemenin 'geçtiğimiz günlerde yürürlüğe girdiği' aktarılıyor. Bu nedenle başlangıç için resmî duyurunun esas alınması gerekiyor.
Yeni hız düzenlemesi Japonya'daki yolların yaklaşık yüzde kaçını kapsıyor?
Yeni düzenleme, genişliği 5,5 metreden az, orta şerit çizgisi veya kaldırım bulunmayan yaklaşık 870 bin kilometrelik yolu kapsıyor. Bu büyüklük Japonya'daki tüm genel yolların yaklaşık yüzde 70'ine denk geliyor.
Araç hızı 30 km/s olduğunda yaya ölüm oranı nedir?
Araç hızı 30 km/s ve altındayken yaya ölüm oranı yüzde 1'in altında kalıyor. Bu oran 30-40 km/s bandında yüzde 2,7'ye, 50-60 km/s bandında ise yüzde 17,4'e çıkıyor.
Beyaz elmas tabelalı şeritte elektrikli araçlar geçebilir mi?
Bazı ülkelerdeki muafiyetlere göre elektrikli araçlar beyaz elmas tabelalı şeridi kullanabiliyor. Ancak muafiyet kuralları ülkeden ülkeye değişebildiği için seyahat öncesinde yerel düzenlemelerin kontrol edilmesi gerekiyor.
Beyaz elmas tabelasına uymayan sürücülere verilen cezalar TL olarak ne kadar?
Fransa'da bu şeridi usulsüz kullananlara 135 euro, yaklaşık 7 bin 200 TL ceza kesiliyor. İspanya'da ise ceza 200 euro yani yaklaşık 10 bin 700 TL olarak uygulanıyor; TL karşılıkları döviz kuruna göre değişebilir.