Norveç'in güneydoğusundaki Gran belediyesine bağlı Brandbu bölgesinde 6 yaşındaki Henrik Refsnes Mørtvedt, Fredheim Okulu'nun taş toplama gezisinde toprakta paslı bir demir kılıç buldu. Yetkililer, olağanüstü iyi korunmuş silahın MS 550 ile 850 yılları arasına, yani Merovenj döneminin sonu ya da Viking Çağı'nın hemen başlarına tarihlendiğini belirtiyor. Kılıç, incelenmek üzere Oslo'daki Kültürel Tarih Müzesi'ne gönderildi.
Norveç'in güneydoğusundaki Gran belediyesine bağlı Brandbu bölgesinde sıradan bir okul etkinliği, arkeolojik bir keşfe dönüştü. Fredheim Okulu'nun birinci sınıf öğrencileri, okuldaki sanat projelerinde kullanmak üzere çevreden ilginç taşlar toplamak için doğa yürüyüşüne çıkmıştı.
6 yaşındaki Henrik Refsnes Mørtvedt'in toprakta fark ettiği paslı metal parçası, ilk incelemelerin ardından bin yıldan eski bir silaha dönüştü. Eserin Viking Çağı'nın başlarına uzanması, buluntunun yalnızca bir merak konusu değil, dönemin savaş kültürü ve statü hiyerarşileri için de önemli bir kayıt olabileceğini gösteriyor.
NORVEÇ'TE 6 YAŞINDAKİ ÇOCUK 1000 YILLIK VİKİNG KILICINI NASIL BULDU?
Henrik Refsnes Mørtvedt, Fredheim Okulu'nun birinci sınıf öğrencileriyle Norveç'in güneydoğusundaki Gran belediyesine bağlı Brandbu bölgesinde çıktığı doğa yürüyüşünde topraktan dışarı uzanan paslı bir metal parçası fark etti; parçayı önce hurda sanarak çekti ve ortaya bin yıldan eski bir demir kılıç çıktı.
Gezi sıradan bir okul etkinliğiydi: Çocuklar, okuldaki sanat projelerinde kullanmak üzere etraftan ilginç taşlar toplayacaktı. Ancak 6 yaşındaki Henrik'in gözüne taşlardan çok daha farklı bir şey çarptı. Toprağın içinden dışarı doğru uzanan paslı bir metal parçası gören çocuk, başta bunun basit bir hurda olduğunu düşünerek metale asıldı.
Toprağın ve yoğun korozyonun altından çıkan nesnenin sıradan bir çöp olmadığını öğretmenleri hemen anladı. Keşfin arkeolojik bir öneme sahip olabileceğini sezen eğitimciler, vakit kaybetmeden yerel uzmanlarla iletişime geçti. Bölgeye gelen yetkililerin yaptığı ilk incelemeler, topraktan çıkarılan parçanın olağanüstü derecede iyi korunmuş bir demir silah olduğunu ortaya koydu.
Norveç kültürel miras yetkilileri eseri 'enegget' olarak sınıflandırdı. Yetkililere göre silah, Merovenj döneminin sonlarına ya da Viking Çağı'nın hemen başlarına tarihleniyor.
- Fredheim Okulu, birinci sınıf öğrencileriyle sanat projesi için taş toplama gezisi düzenledi.
- 6 yaşındaki Henrik Refsnes Mørtvedt, toprakta paslı bir metal parçası fark etti.
- Çocuk metal parçasını başta hurda sandı ve çekip çıkardı.
- Öğretmenler parçanın sıradan olmadığını görerek yerel uzmanlarla iletişime geçti.
- Yetkililerin ilk incelemesinde nesnenin iyi korunmuş bir demir silah olduğu belirlendi.
- Norveç kültürel miras yetkilileri silahı 'enegget' olarak sınıflandırdı.
HENRIK REFSNES MØRTVEDT'İN BULDUĞU KILIÇ KAÇ YILLIK VE HANGİ DÖNEME AİT?
Yetkililerin hemfikir olduğu tarihlemeye göre kılıç MS 550 ile 850 yılları arasında üretildi; bu aralık Merovenj döneminin sonu ile Viking Çağı'nın başlarına denk geliyor ve eserin bin yıldan daha eski olduğu anlamına geliyor.
Uzmanların bu nadide parça üzerindeki tarihleme çalışmaları devam etse de yetkililer, kılıcın MS 550 ile 850 yılları arasında üretildiği konusunda hemfikir. Bu aralık, Merovenj döneminin sonları ile Viking Çağı'nın hemen başlarını kapsıyor.
Küçük Henrik, bulduğu kılıcın en fazla 100 yıllık olduğunu hayal etmişti. Oslo'daki Kültürel Tarih Müzesi'ne gönderilen eserin ise bin yıldan daha eski bir geçmişe sahip olduğu belirtiliyor.
Kılıç, deniz aşırı seferlerin, baskınların ve büyük güç mücadelelerinin yaşandığı Viking genişleme döneminin sessiz bir tanığı olarak değerlendiriliyor.
- Üretim aralığı: MS 550-850
- Dönem: Merovenj döneminin sonu - Viking Çağı'nın başı
- Sınıflandırma: enegget (tek kesici kenarlı)
- Silah ailesi: scramasax (kısaca sax)
- Çocuğun tahmini: en fazla 100 yıllık
- Eserin mevcut yeri: Oslo'daki Kültürel Tarih Müzesi
ENEGGET SCRAMASAX KILICI NEDİR, HANGİ ÖZELLİKLERE SAHİP?
Norveç kültürel miras yetkililerinin 'enegget' olarak sınıflandırdığı buluntu, yalnızca tek bir kesici kenara sahip; eser Kuzey Avrupa'ya özgü 'scramasax' ya da kısaca 'sax' olarak bilinen silah ailesine ait.
Scramasax ailesinin kökleri, avcılık ve yakın dövüşte kullanılan daha küçük bıçaklara dayanıyor. Henrik'in bulduğu eser de bu ailenin, olağanüstü iyi korunmuş bir örneği olarak tanımlanıyor.
Norveç kültürel miras yetkililerinin kullandığı 'enegget' ifadesi, silahın tek kesici kenarlı olduğunu belirtiyor. Yetkililer eseri bu sınıflandırmayla kayıt altına aldı.
- Eser, tek kesici kenara sahip bir demir silah.
- Kuzey Avrupa'ya özgü scramasax (sax) silah ailesine ait.
- Silah ailesinin kökeni avcılık ve yakın dövüşte kullanılan daha küçük bıçaklara dayanıyor.
KILIÇ KİME AİT OLABİLİR, SAHİBİ NASIL BİR KİŞİYDİ?
Arkeolog Øystein Lia'ya göre kılıç sıradan birine ait değildi; eserin yüksek statüye sahip varlıklı bir toprak sahibine, önemli ve yenilmez bir savaşçıya ya da yerel bir Viking şefinin askeri danışmanına ait olduğu düşünülüyor.
Kılıcın kesin sahibi henüz belirlenmedi. Arkeolog Øystein Lia'nın değerlendirmesi, eserin toplum içinde yüksek konuma sahip bir kişiyle ilişkili olabileceği yönünde; bu değerlendirme olasılık olarak aktarılıyor.
Viking toplumlarında kılıçlar, yapımı usta demirciler ve pahalı materyaller gerektiren, son derece lüks objelerdi. Böylesine değerli bir silahın toprağa gömülmesi, ancak o kişinin toplumdaki saygınlığıyla açıklanabilen büyük bir güç gösterisi olarak yorumlanıyor.
Buluntu, deniz aşırı seferlerin, baskınların ve büyük güç mücadelelerinin yaşandığı Viking genişleme dönemine ait bir nesne olarak tanımlanıyor.
- Değerlendirmeyi yapan: Arkeolog Øystein Lia
- Olası sahipler: yüksek statülü varlıklı toprak sahibi, önemli ve yenilmez bir savaşçı, yerel bir Viking şefinin askeri danışmanı
- Viking toplumunda kılıç: usta demirci ve pahalı materyal gerektiren lüks obje
- Kılıcı toprağa gömme: toplumsal saygınlıkla ilişkilendirilen güç göstergesi
KILIÇ NEREDE BULUNDU, YAKININDAKİ DEMİR ÇAĞI MEZARLARIYLA BAĞLANTILI MI?
Kılıç, Norveç'in güneydoğusundaki Gran belediyesine bağlı Brandbu bölgesinde bulundu ve daha önceden kayıt altına alınmış Demir Çağı mezarlarına yalnızca 40 metre uzaklıkta çıktı.
Bu yakınlık, eserin önemini bir kat daha artırıyor. Buluntu noktasının mezarlara olan mesafesi, silahın aslında bir cenaze töreninin parçası olduğu ve ölen kişiye sunulan değerli bir adak olarak gömüldüğü ihtimalini güçlendiriyor.
Söz konusu olasılık kesinleşmiş bir sonuç değil; değerlendirme, buluntunun mezarlara yakınlığına dayanıyor.
- Buluntu yeri: Gran belediyesine bağlı Brandbu bölgesi
- En yakın kayıtlı yapılar: Demir Çağı mezarları
- Mezarlara uzaklık: yaklaşık 40 metre
- Değerlendirilen olasılık: kılıcın bir cenaze adakı olarak gömülmüş olması
KILIÇ ŞİMDİ NE OLACAK, OSLO'DAKİ MÜZEDE HANGİ İŞLEMLER YAPILACAK?
Kılıç, Oslo'daki Kültürel Tarih Müzesi'ne gönderildi; müzedeki restoratörler, kılıcın nasıl üretildiği, kullanıldığı ve ne sebeple terk edildiğine dair ipuçlarını yok etmeden üzerindeki korozyonu dikkatlice temizleyecek.
Küçük Henrik, bulduğu eserin kesinlikle bir müzeye teslim edilmesi gerektiğini yetkililere iletmişti. Kılıç hâlihazırda Oslo'daki Kültürel Tarih Müzesi'nde inceleme altında bulunuyor.
Keşif, Innlandet bölgesinde kısa süre önce bulunan 4.700 adetlik dev Viking gümüş hazinesinin hemen ardından geldi. Kaynakta, bu iki buluntunun bilim insanlarına bin yılı aşkın bir süre öncesinin hiyerarşilerini, savaş kültürünü ve cenaze ritüellerini incelemek için önemli bir fırsat sunduğu belirtiliyor.
Henrik'in kılıcı düzeltmeye çalışmasının nedeni ise üstünden bir traktör geçip lastiğini patlatmasını önlemekti. Eserin restorasyonu ve tarihleme çalışmalarının sonucu ise henüz açıklanmadı.
- Kılıç, Oslo'daki Kültürel Tarih Müzesi'ne gönderildi.
- Restoratörler korozyonu, üretim ve kullanım izlerini yok etmeden temizleyecek.
- İncelemede kılıcın nasıl üretildiği, kullanıldığı ve neden terk edildiği araştırılacak.
- Buluntu, Innlandet'te bulunan 4.700 adetlik Viking gümüş hazinesinin ardından geldi.
SIKÇA SORULAN SORULAR
Norveç'te bulunan Viking kılıcı kaç yıllık?
Yetkililere göre kılıç MS 550 ile 850 yılları arasında üretildi; bu da eserin bin yıldan daha eski olduğu anlamına geliyor. Uzmanların tarihleme çalışmaları sürüyor.
Kılıcı kim buldu?
Kılıcı, Fredheim Okulu'nun birinci sınıf öğrencisi 6 yaşındaki Henrik Refsnes Mørtvedt buldu. Çocuk, Brandbu bölgesindeki okul gezisinde taş toplarken toprakta paslı bir metal parçası fark etti.
Scramasax (sax) kılıcı nedir?
Scramasax, Kuzey Avrupa'ya özgü ve tek kesici kenara sahip bir silah ailesidir. Kökleri avcılık ve yakın dövüşte kullanılan daha küçük bıçaklara dayanır.
Kılıç kime ait olabilir?
Arkeolog Øystein Lia'ya göre kılıç sıradan birine ait değildi. Yüksek statülü varlıklı bir toprak sahibine, önemli bir savaşçıya ya da yerel bir Viking şefinin askeri danışmanına ait olabileceği değerlendiriliyor.
Kılıç hangi müzede incelenecek?
Kılıç, Oslo'daki Kültürel Tarih Müzesi'ne gönderildi. Müzedeki restoratörler, üretim ve kullanım izlerini yok etmeden korozyonu dikkatlice temizleyecek.
Kılıç nerede bulundu?
Kılıç, Norveç'in güneydoğusundaki Gran belediyesine bağlı Brandbu bölgesinde bulundu. Buluntu noktası, daha önce kayıt altına alınmış Demir Çağı mezarlarına yaklaşık 40 metre uzaklıkta.