PISA, kısa adı OECD olan Ekonomik İşbirliği ve Kalkınma Teşkilatı tarafından üç yılda bir gerçekleştirilen Uluslararası Öğrenci Değerlendirme Programı'dır. Araştırmada 15 yaş grubundaki öğrencilerin okuma becerileri, matematik ve fen alanlarında edindikleri bilgi ve becerileri günlük yaşamda ne ölçüde kullanabildikleri değerlendirilir. Sonuçlar ülkelerin eğitim sistemlerinin karşılaştırılmasına imkân sağlar; Türkiye'ye ilişkin veriler ulusal rapor hâlinde yayımlanır ve eğitim-öğretim programlarının geliştirilmesinde kullanılır.
PISA, Ekonomik İşbirliği ve Kalkınma Teşkilatı (OECD) tarafından üç yılda bir yürütülen uluslararası bir araştırmadır. Araştırmanın odağında 15 yaş grubundaki öğrencilerin okuma becerileri, matematik ve fen alanlarında edindikleri bilgi ve becerileri günlük yaşamda kullanma düzeyi yer alır; sonuçlar ülkelerin eğitim sistemlerinin karşılaştırılmasına imkân sağlar.
Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan'ın PISA 2025 sonuçlarına ilişkin sözleri, araştırmanın ne olduğu ve sonuçlarının nasıl kullanıldığı sorularını yeniden gündeme getirdi. PISA uygulamasına tüm okullar ve öğrenciler katılmaz; OECD tarafından belirlenen kriterler doğrultusunda seçilen okul ve öğrenciler araştırmaya dâhil edilir.
PISA'NIN TEMEL AMACI NEDİR, NE İŞE YARAR?
PISA'nın temel amacı, öğrencilerin okulda öğrendikleri bilgi ve becerileri günlük yaşamda kullanma becerisini ölçmektir.
Araştırma bunun yanında gençlerin daha iyi tanınmasını; öğrenme isteklerinin, derslerdeki performanslarının ve öğrenme ortamlarına ilişkin tercihlerinin daha açık bir biçimde ortaya konmasını hedefliyor.
PISA'da zorunlu eğitimin sonunda örgün eğitime devam eden 15 yaş grubundaki öğrencilerin matematik okuryazarlığı, fen bilimleri okuryazarlığı ve okuma becerileri konu alanları ölçülüyor. Bu üç alanın dışında öğrencilerin motivasyonları, kendileri hakkındaki görüşleri, öğrenme biçimleri, okul ortamları ve aileleriyle ilgili veriler de toplanıyor.
Araştırmada kullanılan "okuryazarlık" kavramı, öğrencinin bilgi ve potansiyelini geliştirip topluma daha etkili bir şekilde katılmasını ve katkıda bulunmasını sağlamak için yazılı kaynakları bulma, kullanma, kabul etme ve değerlendirmesi olarak tanımlanıyor.
- Matematik okuryazarlığı
- Fen bilimleri okuryazarlığı
- Okuma becerileri
- Öğrencilerin motivasyonları, kendileri hakkındaki görüşleri, öğrenme biçimleri, okul ortamları ve ailelerine ilişkin veriler
PISA HANGİ OKULLARDA UYGULANIR, HANGİ ÖĞRENCİLER KATILIR?
PISA, örgün öğretimde kayıtlı 15 yaş grubu öğrencilerin bulunduğu okullarda uygulanır; ancak araştırmaya tüm okullar ve öğrenciler değil, OECD tarafından belirlenen kriterler doğrultusunda seçilen okul ve öğrenciler katılır.
Araştırmaya katılan ülkelerde örgün öğretimde kayıtlı 15 yaş grubu öğrencilerin bulunduğu tüm okullar araştırmaya katılabilir. Bu okullar arasında ortaokullar, Anadolu liseleri, fen liseleri, sosyal bilimler liseleri, Anadolu güzel sanatlar liseleri, spor liseleri, Anadolu imam hatip liseleri, mesleki ve teknik Anadolu liseleri ile çok programlı Anadolu liseleri yer alıyor.
Araştırmaya katılacak okul ve öğrencilerin seçim işlemi OECD tarafından tesadüfi (seçkisiz) yöntemle belirleniyor. Bu nedenle PISA uygulamasına tüm okullar ve öğrenciler dâhil edilmiyor.
- Ortaokul
- Anadolu Lisesi
- Fen Lisesi
- Sosyal Bilimler Lisesi
- Anadolu Güzel Sanatlar Lisesi
- Spor Lisesi
- Anadolu İmam Hatip Lisesi
- Mesleki ve Teknik Anadolu Lisesi
- Çok Programlı Anadolu Lisesi
PISA UYGULAMASI NASIL YAPILIR?
PISA kapsamında geliştirilen başarı testleri ve anketler Türkiye'de Nisan ayı içinde uygulanıyor.
Uygulamada öğrenciler, bilgisayar tabanlı değerlendirmenin ardından anket uygulamasına katılıyor. Araştırma kapsamında geliştirilen başarı testleri ve anketler, araştırmaya katılan ülkelerde belirlenen takvim doğrultusunda yapılıyor.
PISA'da çoktan seçmeli, karmaşık çoktan seçmeli, açık uçlu ve kapalı uçlu gibi değişik soru türleri kullanılıyor.
- Çoktan seçmeli sorular
- Karmaşık çoktan seçmeli sorular
- Açık uçlu sorular
- Kapalı uçlu sorular
PISA NE ZAMANDAN BERİ UYGULANIYOR, TÜRKİYE HANGİ YILDA KATILDI?
PISA 2000 yılında uygulanmaya başlandı; Türkiye araştırmaya ilk kez 2003 yılında katıldı.
Araştırma, 2000 yılından bu yana üçer yıllık dönemler hâlinde tekrarlanıyor. Türkiye'nin araştırmaya katılımı ise 2003 yılında başladı.
- PISA ilk kez 2000 yılında uygulandı.
- Araştırma üçer yıllık dönemler hâlinde tekrarlanıyor.
- Türkiye PISA'ya ilk kez 2003 yılında katıldı.
PISA'YI HANGİ KURUMLAR YÜRÜTÜYOR?
PISA, OECD Eğitim Direktörlüğü'ne bağlı PISA Yönetim Kurulu tarafından yürütülüyor.
Araştırmada kullanılan testlerin ve anketlerin geliştirilmesi, analizlerinin yapılması ve uluslararası raporun hazırlanması gibi işlemler, PISA Yönetim Kurulu gözetiminde belirlenen bir konsorsiyum tarafından gerçekleştiriliyor.
Ulusal düzeyde çeviri ve uyarlama işlemlerinin yapılması, araştırmanın uygulanması, analizlerin yapılması ve ulusal raporun hazırlanması ise araştırmaya katılan her ülkede belirlenen ulusal merkezler tarafından yapılıyor.
- OECD Eğitim Direktörlüğü'ne bağlı PISA Yönetim Kurulu
- Test ve anketleri geliştiren, analizleri yapan ve uluslararası raporu hazırlayan konsorsiyum
- Her ülkede çeviri, uygulama, analiz ve ulusal rapor işlemlerini yürüten ulusal merkezler
PISA SONUÇLARI NEREDE VE NASIL KULLANILIR?
PISA sonuçları ulusal bir rapor hâlinde düzenleniyor; eğitim-öğretim programlarının geliştirilmesinde, karşılaşılan eksiklerin giderilmesinde ve eğitim alanında yapılan araştırmalara kaynak olarak kullanılıyor.
Araştırmadan elde edilen sonuçlar ülkelerin eğitim sistemlerinin karşılaştırılmasına imkân sağlıyor; Türkiye'ye ilişkin veriler de ulusal rapor hâlinde yayımlanıyor.
Türkiye, küreselleşen dünyada eğitim alanında yapılan ulusal değerlendirme çalışmalarının yanı sıra uluslararası düzeyde konumunu belirlemek amacıyla eğitim göstergelerine ihtiyaç duyuyor. Bu doğrultuda belirli referans noktalarına göre ülkenin eğitim alanında hangi düzeyde olduğunun, giderilmesi gereken eksikliklerin ve alınması gereken tedbirlerin belirlenmesi hedefleniyor. Türkiye, OECD üyesi olarak eğitim düzeyinin yükseltilmesi amacıyla araştırmaya katılıyor.
PISA 2025 sonuçlarına ilişkin olarak Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, "(PISA 2025 sonuçları) Türkiye'nin her 3 alandaki başarı sıralaması yüzde 50 arttı. Her 3 alanda da performansını anlamlı düzeyde artıran tek ülke olduk" dedi.
- Sonuçların ulusal rapor hâlinde düzenlenmesi
- Eğitim-öğretim programlarının geliştirilmesi
- Eğitim alanında karşılaşılan eksiklerin giderilmesi
- Eğitim alanında yapılan araştırmalara kaynak sağlanması
SIKÇA SORULAN SORULAR
PISA'nın açılımı nedir?
PISA, "Uluslararası Öğrenci Değerlendirme Programı" olarak bilinen ve OECD tarafından yürütülen uluslararası bir eğitim araştırmasıdır.
PISA kaç yılda bir uygulanır?
PISA üçer yıllık dönemler hâlinde, yani üç yılda bir uygulanıyor.
PISA testleri Türkiye'de hangi ay yapılır?
PISA kapsamında geliştirilen başarı testleri ve anketler Türkiye'de Nisan ayı içinde uygulanıyor.
PISA'ya katılacak okul ve öğrenciler nasıl seçilir?
Katılacak okul ve öğrenciler OECD tarafından tesadüfi (seçkisiz) yöntemle belirleniyor. Bu nedenle araştırmaya tüm okullar ve öğrenciler katılmıyor.
PISA'da hangi alanlar ölçülür?
PISA'da 15 yaş grubundaki öğrencilerin matematik okuryazarlığı, fen bilimleri okuryazarlığı ve okuma becerileri değerlendiriliyor.