2026-2030 Türkiye Yapay Zeka Eylem Planı kapsamında, Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan başkanlığında Ulusal Yapay Zeka Kurulu oluşturulacak. Kurulun ulusal öncelikler ile yıllık uygulama planlarını onaylaması; Etik Kurulun ise bir yıl içinde oluşturulmasının hedeflenmesi öngörülüyor.
Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı koordinasyonundaki çalışmalar, yapay zeka uygulamalarının güvenli, adil ve insan odaklı şekilde geliştirilmesine yönelik yönetişim yapısına odaklanıyor. Eylem Planı'nda stratejik yönlendirme, uygulama takibi, etik rehberlik ve teknik güvenlik değerlendirmesi olmak üzere dört temel işlev tanımlanıyor.
Planlanan yapıda en üst karar ve eş güdüm organı Ulusal Yapay Zeka Kurulu olacak. Uygulamaların izlenmesi için Program Ofisi ve İlerleme ve Şeffaflık Portalı kurulması, etik başvurular ile rehberlik faaliyetleri için de Ulusal Yapay Zeka Etik Kurulunun devreye alınması hedefleniyor.
TÜRKİYE YAPAY ZEKA EYLEM PLANI KAPSAMINDA ULUSAL YAPAY ZEKA KURULU NE YAPACAK?
Türkiye Yapay Zeka Eylem Planı kapsamındaki Ulusal Yapay Zeka Kurulu, strateji, önceliklendirme, kaynak tahsisi ile risk ve etik ilkelerde en üst karar ve eş güdüm organı olarak görev yapacak.
Kurulun Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan başkanlığında faaliyette bulunması planlanıyor. İlgili bakanlıklar ile bağlı, ilgili ve ilişkili kuruluşların katılımıyla çalışacak yapı, yapay zeka alanındaki ulusal öncelikleri ve yıllık uygulama planlarını onaylayacak.
Kurulun görevleri arasında kurumlar arasındaki engelleri ve yetki uyuşmazlıklarını çözmek de bulunuyor. Ayrıca büyük ölçekli kamu ve ekosistem yatırımlarının yönlendirilmesi de kurulun sorumluluk alanında yer alacak.
Kurulun her yıl “Ulusal Yapay Zeka Politika Mektubu” yayımlaması öngörülüyor. Bu mektupla kamuoyuna ve yatırımcılara izlenecek politikalar konusunda yön verilmesi amaçlanıyor. Kurulun sekretarya görevlerini ise Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı Milli Teknoloji ve Yapay Zeka Genel Müdürlüğü yürütecek.
- Ulusal öncelikleri ve yıllık uygulama planlarını onaylamak
- Kurumlar arasındaki engelleri ve yetki uyuşmazlıklarını çözmek
- Büyük ölçekli kamu ve ekosistem yatırımlarını yönlendirmek
- Her yıl Ulusal Yapay Zeka Politika Mektubu yayımlamak
- Kurul kararlarının uygulanmasına ilişkin ilerleme ve performans takibini yürütmek
TÜRKİYE YAPAY ZEKA EYLEM PLANI'NDA EYLEMLER NASIL TAKİP EDİLECEK?
Türkiye Yapay Zeka Eylem Planı'ndaki eylemler, Program Ofisi ve Ulusal Yapay Zeka İlerleme ve Şeffaflık Portalı üzerinden takip edilecek.
Yıllık uygulama planlarının hazırlanması, eylemlerin projelendirilmesi ve etkin biçimde izlenmesi için Program Ofisi oluşturulacak. Program Ofisinde, kamu yapay zeka uygulamalarının planlanması ve koordinasyonu amacıyla Siber Güvenlik Başkanlığı Kamu Yapay Zeka Genel Müdürlüğü de yer alacak.
Her eylem için sorumlu, hesap verebilir, danışılacak ve bilgilendirilecek kurumları gösteren bir görev dağılımı matrisi hazırlanacak. Bu matriste karar alma, uygulama, teknik değerlendirme, etik rehberlik, mevzuat uyumu, bütçe tahsisi ve izleme rollerinin ayrı ayrı tanımlanması planlanıyor.
İlerleme ve Şeffaflık Portalı'nda her eyleme ilişkin sorumlu kurum, alt görevler, takvim, bütçe gerçekleşmesi, hedef, gösterge seti ve durum bilgisi paylaşılacak. Durum bilgisinin yeşil, sarı veya kırmızı göstergelerle kamuoyuna sunulması; eylemler arasındaki bağımlılıkların ve kritik yolun da görünür hâle getirilmesi öngörülüyor.
Portalda kişisel veriler ve ticari sırlar kapsam dışında tutulacak. Kurum içindeki ayrıntılı yönetim ekranlarının ise rol tabanlı yetkilendirmeyle işletilmesi planlanıyor. Bu sayede vatandaşlar ve yatırımcıların, planın ilerleyişini ölçülebilir ve karşılaştırılabilir göstergelerle izlemesi hedefleniyor.
- Sorumlu kurum ve alt görevler
- Takvim ve bütçe gerçekleşmesi
- Hedefler ile gösterge seti
- Yeşil, sarı ve kırmızı durum bilgisi
- Eylemler arası bağımlılıklar ve kritik yol
TÜRKİYE YAPAY ZEKA EYLEM PLANI İÇİN ULUSAL YAPAY ZEKA ETİK KURULU NE ZAMAN OLUŞTURULACAK?
Ulusal Yapay Zeka Etik Kurulunun bir yıl içinde oluşturulması hedefleniyor; kaynakta kesin kuruluş tarihi açıklanmıyor.
Etik Kurul, yapay zeka uygulamalarında etik rehberlik ve toplumsal güvence işlevini üstlenecek. Kurulda kamu kurumları, özel sektör, akademi ve sivil toplum kuruluşlarının temsilcilerinin yer alması planlanıyor.
Kurulun adalet ve yanlılık, açıklanabilirlik, veri menşesi, güvenlik ve sağlamlık ile insan gözetimi alanlarında pratik rehberler yayımlaması öngörülüyor. Çocuklara ve hassas gruplara yönelik yapay zeka uygulamaları da öncelikli çalışma alanları arasında sayılıyor.
Vatandaşlar ve kullanıcılar tarafından yapılacak başvuruların belirlenen süreler içinde değerlendirilerek ilgili kurumlara yönlendirilmesi planlanıyor. Kurulun rolü rehberlik, etik değerlendirme ve başvuru yönlendirmesiyle sınırlı olacak; bağlayıcı denetim ve yaptırım yetkileri ilgili sektörel düzenleyici kurumlarca kullanılacak.
Yargısal fonksiyona temas eden yapay zeka uygulamalarının ise yargı kurumlarının görüşleri ve kendi görev alanları çerçevesinde ele alınması öngörülüyor. Kaynakta, Etik Kurulun üyeleri, başvuru süreleri veya rehberlerin yayımlanma tarihleri hakkında ayrıntı yer almıyor.
- Adalet ve yanlılık
- Açıklanabilirlik
- Veri menşesi
- Güvenlik ve sağlamlık
- İnsan gözetimi
- Çocuklar ve hassas gruplara yönelik uygulamalar
TÜRKİYE YAPAY ZEKA EYLEM PLANI'NDA KURUMLARIN GÖREVLERİ NASIL BELİRLENECEK?
Türkiye Yapay Zeka Eylem Planı'nda kurumların görevleri, her eylem için hazırlanacak görev dağılımı matrisiyle belirlenecek.
Görev dağılımı matrisinin, hangi kurumun sorumlu ve hesap verebilir olduğunu; hangi kurumlara danışılacağını ve hangi kurumların bilgilendirileceğini göstermesi amaçlanıyor. Karar alma, uygulama, teknik değerlendirme, etik rehberlik, mevzuat uyumu, bütçe tahsisi ve izleme sorumlulukları bu çerçevede ayrıştırılacak.
Bu düzenlemeyle kurumlar arasındaki yetki çakışmalarının, mükerrer uygulamaların ve sorumluluğu belirsiz kalan faaliyetlerin en aza indirilmesi hedefleniyor. Kurul, Program Ofisi, sekretarya ve Etik Kurulun farklı görev alanları da planın yönetişim yapısındaki iş bölümünü oluşturacak.
Kaynakta, bu görev dağılımı matrisinin ne zaman tamamlanacağı veya portalın hangi tarihte kullanıma açılacağı belirtilmiyor. Açıklanan çerçeve, eylemlerin yıllık planlar ve performans takibi üzerinden yürütülmesini öngörüyor.
SIKÇA SORULAN SORULAR
Ulusal Yapay Zeka Kuruluna kim başkanlık edecek?
Ulusal Yapay Zeka Kurulunun Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan başkanlığında faaliyette bulunması planlanıyor. Kurulda ilgili bakanlıklar ile bağlı, ilgili ve ilişkili kuruluşlar yer alacak.
Ulusal Yapay Zeka Etik Kurulu ne zaman kurulacak?
Ulusal Yapay Zeka Etik Kurulunun bir yıl içinde oluşturulması hedefleniyor. Kaynakta kesin kuruluş tarihi paylaşılmıyor.
Ulusal Yapay Zeka İlerleme ve Şeffaflık Portalı'nda hangi bilgiler yer alacak?
Portalda sorumlu kurum, alt görevler, takvim, bütçe gerçekleşmesi, hedefler, gösterge seti ve eylemin durum bilgisi paylaşılacak. Kişisel veriler ile ticari sırlar kapsam dışında tutulacak.
Ulusal Yapay Zeka Etik Kurulunun yaptırım yetkisi var mı?
Etik Kurulun bağlayıcı denetim ve yaptırım yetkisi olmayacak. Bu yetkiler ilgili sektörel düzenleyici kurumlar tarafından kullanılacak.