Columbia Üniversitesi'nin UK Biobank verileriyle yaptığı araştırmaya göre en düşük biyolojik yaşlanma yükü günde 6,4 ile 7,8 saat uyuyan katılımcılarda görüldü; hem 6 saatten az hem 8 saatten fazla uyku daha hızlı biyolojik yaşlanmayla ilişkili bulundu. Araştırmacılar bu ilişkinin nedensellik anlamına gelmediğini, kısa ya da uzun uykunun altta yatan bir sağlık sorununun göstergesi olabileceğini belirtiyor.
Columbia Üniversitesi'nin İngiltere merkezli UK Biobank veri tabanı üzerinden yürüttüğü araştırma, uyku süresi ile biyolojik yaşlanma arasındaki ilişkiyi organ düzeyinde ele alan yeni bir çalışma olarak öne çıkıyor. Sonuçlar, hem 6 saatten az hem de 8 saatten fazla uykunun daha hızlı biyolojik yaşlanmayla ilişkili olduğunu gösteriyor.
Kaynak metinde araştırmanın hangi dergide ve hangi tarihte yayımlandığı belirtilmiyor. Bulgular, katılımcıların kendi bildirdiği uyku süreleri ile 17 organ sistemini kapsayan 23 biyolojik yaşlanma saatinin karşılaştırılmasına dayanıyor.
COLUMBIA ÜNİVERSİTESİ UYKU VE BİYOLOJİK YAŞLANMA ARAŞTIRMASINDA NE BULDU?
Araştırma, hem 6 saatten az hem de 8 saatten fazla uyuyan katılımcılarda daha hızlı biyolojik yaşlanma belirtileri olduğunu ortaya koydu.
Çalışmayı yürüten ekip, İngiltere merkezli UK Biobank veri tabanından yaklaşık yarım milyon katılımcının bilgilerini kullandı. Araştırmacılar önce katılımcıların kendi bildirdikleri uyku sürelerini topladı, ardından bu verileri 17 farklı organ sistemini kapsayan toplam 23 ayrı biyolojik yaşlanma saatiyle karşılaştırdı.
Araştırmanın baş yazarı, Columbia Üniversitesi'nde radyoloji bilimleri alanında yardımcı doçent olan Junhao Wen, vücudun geneline bakıldığında koordineli bir U şeklinde örüntü ortaya çıktığını belirtiyor. Wen, bulgunun yalnızca beyin yaşlanmasıyla sınırlı kalan önceki araştırmaların ötesine geçtiğini, hem az hem de çok uykunun neredeyse her organda daha hızlı yaşlanmayla ilişkili olduğunu vurguluyor.
Bu örüntü yalnızca beyinle sınırlı kalmadı. Beyin, akciğer, karaciğer, bağışıklık sistemi ve pankreas dahil pek çok organda benzer sonuç tekrarlandı.
- Veri kaynağı: İngiltere merkezli UK Biobank veri tabanı
- Katılımcı sayısı: yaklaşık yarım milyon
- İncelenen organ sistemi sayısı: 17
- Kullanılan biyolojik yaşlanma saati sayısı: 23
- Daha hızlı yaşlanmayla ilişkili uyku süreleri: 6 saatten az ve 8 saatten fazla
- Örüntü: U şeklinde
ARAŞTIRMAYA GÖRE EN DÜŞÜK YAŞLANMA YÜKÜ HANGİ UYKU ARALIĞINDA GÖRÜLDÜ?
Araştırmaya göre en düşük yaşlanma yükü, günde 6,4 ile 7,8 saat arasında uyuyan katılımcılarda görüldü.
Araştırmacıların işaret ettiği tatlı nokta bu aralıkta yer alıyor. Günde 6,4 ile 7,8 saat uyuduğunu bildiren katılımcılarda biyolojik yaşlanma yükü, hem daha kısa hem daha uzun uyuyanlara kıyasla daha düşük çıktı.
Çalışmanın işaret ettiği üst sınır 7,8 saat olarak kaydedildi; 8 saatten fazla uyuyanlarda ise daha hızlı yaşlanma belirtileri görüldü. Bu sonuç, kişiye özel bir uyku süresi önerisi değil, katılımcı verilerinde gözlenen ilişkiyi tanımlıyor.
- En düşük yaşlanma yükü aralığı: günde 6,4-7,8 saat
- Alt sınır: 6 saatten az uyku daha hızlı yaşlanmayla ilişkili
- Üst sınır: 8 saatten fazla uyku daha hızlı yaşlanmayla ilişkili
AZ UYKU İLE ÇOK UYKU VÜCUDU AYNI ŞEKİLDE Mİ ETKİLİYOR?
Hayır; araştırmacılar az uyku ile çok uykunun vücudu farklı biyolojik yollardan etkilediğini belirtiyor.
Kısa süreli uykunun bağışıklık sistemi düzensizliği ve artan sistemik iltihaplanmayla ilişkili olduğu, bunun da doku onarımını ve metabolik dengeyi bozabildiği aktarılıyor. Kısa uykunun ayrıca kan şekeri düzenlemesini olumsuz etkilediği belirtiliyor.
Uzun süreli uyku ise farklı bir mekanizmaya işaret ediyor. Araştırmacılar bunun özellikle yağ dokusuyla ilişkili yaşlanma saatiyle bağlantılı olduğunu, bunun da sistemik iltihaplanmayı ve çeşitli hastalık risklerini etkileyebileceğini belirtiyor.
- Kısa uyku: bağışıklık sistemi düzensizliği
- Kısa uyku: artan sistemik iltihaplanma
- Kısa uyku: doku onarımı ve metabolik dengede bozulma
- Kısa uyku: kan şekeri düzenlemesinde olumsuz etki
- Uzun uyku: yağ dokusuyla ilişkili yaşlanma saati
- Uzun uyku: sistemik iltihaplanma ve hastalık riskleriyle olası bağlantı
UYKU SÜRESİ BİYOLOJİK YAŞLANMAYA NEDEN OLUYOR MU?
Araştırmacılar, bulgunun uyku süresinin tek başına organların daha hızlı ya da daha yavaş yaşlanmasına neden olduğu anlamına gelmediğini vurguluyor.
Bulgular bunun yerine, hem çok az hem de çok fazla uykunun vücut genelinde daha kötü bir sağlık durumunun göstergesi olabileceğine işaret ediyor.
Başka bir deyişle, uzun süreli uyku bazı durumlarda altta yatan bir sağlık sorununun sonucu olabilir; sebebi değil. Bu nedenle araştırma sonuçları nedensellik değil ilişki temelinde okunmalı.
BİYOLOJİK YAŞLANMA SAATİ NEDİR, KRONOLOJİK YAŞTAN NASIL AYRILIR?
Biyolojik yaşlanma saati, hücrelerin ve dokuların gerçekte ne kadar hızlı yaşlandığını ölçen bir göstergedir; kronolojik yaş ise doğumdan bu yana geçen süreyi ifade eder.
Kronolojik yaş, doğduğunuz günden bu yana geçen süreyi ifade ederken biyolojik yaş, hücrelerinizin ve dokularınızın gerçekte ne kadar hızlı yaşlandığını ölçüyor.
Araştırmada bu ölçüm için 17 organ sistemini kapsayan 23 ayrı biyolojik yaşlanma saati kullanıldı. Böylece uyku süresiyle ilişki yalnızca beyin düzeyinde değil, farklı organlar düzeyinde de değerlendirildi.
- Kronolojik yaş: doğumdan bu yana geçen süre
- Biyolojik yaş: hücre ve dokuların yaşlanma hızı
- Araştırmada kullanılan yaşlanma saati sayısı: 23
- Kapsanan organ sistemi sayısı: 17
KISA UYKU HANGİ SAĞLIK SORUNLARIYLA İLİŞKİLENDİRİLİYOR?
Kısa uyku süresi depresyon ve anksiyete gibi ruh sağlığı sorunlarıyla ve obezite gibi sistemik fiziksel durumlarla ilişkili bulunuyor.
Kaynak metne göre kısa uyku süresi yalnızca biyolojik yaşlanma saatleriyle değil, ruh sağlığı ve metabolik sağlıkla da ilişkilendiriliyor. Bu ilişkiler de nedensellik iddiası taşımıyor; yalnızca birlikte gözlenen durumları tanımlıyor.
- Depresyon
- Anksiyete
- Obezite
- Bağışıklık sistemi düzensizliği
- Artan sistemik iltihaplanma
- Kan şekeri düzenlemesinde bozulma
SIKÇA SORULAN SORULAR
İdeal uyku süresi kaç saat?
Araştırmaya göre en düşük biyolojik yaşlanma yükü günde 6,4 ile 7,8 saat uyuyan katılımcılarda görüldü. Araştırmacılar bu aralığı, işaret ettikleri tatlı nokta olarak tanımlıyor.
8 saatten fazla uyumak sağlığa zararlı mı?
Araştırmada 8 saatten fazla uyuduğunu bildiren katılımcılar daha hızlı biyolojik yaşlanma belirtileri gösterdi. Ancak araştırmacılar bunun nedensellik değil ilişki olduğunu, uzun uykunun altta yatan bir sağlık sorununun sonucu olabileceğini belirtiyor.
Araştırma kaç katılımcıyla yapıldı?
Çalışmada İngiltere merkezli UK Biobank veri tabanından yaklaşık yarım milyon katılımcının verisi kullanıldı. Katılımcıların kendi bildirdiği uyku süreleri, 17 organ sistemini kapsayan 23 biyolojik yaşlanma saatiyle karşılaştırıldı.
Çok uyumak hangi organla ilişkilendirildi?
Araştırmacılar uzun süreli uykunun özellikle yağ dokusuyla ilişkili yaşlanma saatiyle bağlantılı olduğunu belirtiyor. Bunun sistemik iltihaplanmayı ve çeşitli hastalık risklerini etkileyebileceği aktarılıyor.
Araştırmayı kim yürüttü?
Çalışma Columbia Üniversitesi tarafından yürütüldü. Araştırmanın baş yazarı, üniversitede radyoloji bilimleri alanında yardımcı doçent olan Junhao Wen.