Fly Gayzeri, ABD'nin Nevada eyaletindeki Black Rock Çölü'nde 1964'te yapılan ve kapağı kapatılamayan jeotermal arama sondajı nedeniyle oluştu. Mineral yüklü sıcak suların çökelmesiyle zamanla renkli bir yapıya dönüşen gayzerin bulunduğu Fly Ranch arazisi 2018'de ziyarete açıldı.
"20 yıldır saklanıyordu" başlığıyla aktarılan oluşum, ABD'nin Nevada eyaletindeki Black Rock Çölü'nde yer alan Fly Gayzeri'dir (Uçan Gayzer). 1964'te yapılan jeotermal arama sondajının kapağının kapatılamaması, kuyudan sızan sıcak suyun mineral birikintileriyle birlikte çökelmesine ve yıllar içinde renkli bir gayzerin oluşmasına yol açtı.
Gayzerin bulunduğu 3 bin 500 dönümlük Fly Ranch arazisi, 2016'da 6,5 milyon dolara satın alınarak koruma altına alındı. Çevre düzenleme çalışmalarının ardından yaklaşık 20 yıl kapalı kalan saha, 2018'de yeniden ziyarete açıldı. Aşağıda Fly Gayzeri'nin oluşumu, renkli ekosistemi ve bugünkü durumuyla ilgili kaynakta yer alan ayrıntılar aktarılıyor.
FLY GAYZERİ NEDİR, NEREDE BULUNUYOR?
Fly Gayzeri (Uçan Gayzer), ABD'nin Nevada eyaletindeki Black Rock Çölü'nde yer alan, insan etkisiyle ortaya çıkmış bir gayzerdir.
Fly Gayzeri, adını bulunduğu Fly Ranch arazisinden alıyor. Kaynakta aktarılan bilgilere göre bu oluşum, Hualapai Jeotermal Sahası'nda yürütülen kuyu çalışmalarıyla bağlantılı biçimde gelişti. Bölgede ilk kuyu açma faaliyetleri 100 yıldan uzun süre önce tarımsal sulama amacıyla başlatıldı ve çalışmalar sırasında 93 derece sıcaklıkta suya rastlandı.
Tarıma uygun bulunmadığı için terk edilen kaynak, zamanla 3,7 metre yüksekliğinde bir kalsiyum karbonat tepeciği oluşturdu. 1964'te yapılan test sondajının kapatılmadan bırakılmasıysa ana gayzerin ortaya çıkmasını sağladı.
FLY GAYZERİ NASIL OLUŞTU?
Fly Gayzeri, 1964'te Black Rock Çölü'nde açılan jeotermal test sondajının kapağının kapatılamaması sonucu yanlışlıkla oluştu.
Fly Gayzeri'nin hikayesi, bölgedeki ilk kuyu açma girişimlerine kadar uzanıyor. Hualapai Jeotermal Sahası'ndaki ilk çalışmalar 100 yıldan uzun süre önce tarımsal sulama amacıyla yapıldı; açılan kuyularda 93 derece sıcaklıkta suya rastlandı. Tarıma uygun bulunmayan bu kaynak kaderine terk edildi ve süreç içinde çevresinde 3,7 metre yüksekliğinde kalsiyum karbonat tepeciği meydana geldi.
1964'teki test sondajının tıkanmadan bırakılması, asıl gayzerin doğmasında belirleyici oldu. Kuyudan sızan sıcak su, mineral ağırlıklı içeriğiyle yüzeye çıktı ve zamanla çökelerek 1,8 metre yüksekliğinde çoklu baca yapıları oluşturdu. Bu nedenle Fly Gayzeri kaynakta, insan etkisi ile doğa koşullarının bir araya geldiği en sıra dışı jeolojik oluşumlardan biri olarak tanımlanıyor.
- İlk kuyu çalışmaları: 100 yılı aşkın süre önce tarımsal sulama amacıyla başlatıldı; 93°C sıcaklıkta su bulundu.
- Terk edilen kaynak: zamanla 3,7 metre yüksekliğinde kalsiyum karbonat tepeciği oluşturdu.
- 1964 test sondajı: kapatılmadan bırakıldı ve ana gayzerin ortaya çıkışını sağladı.
FLY GAYZERİ NEDEN KIRMIZI VE YEŞİL GÖRÜNÜYOR?
Fly Gayzeri'nin kırmızı ve yeşil renkleri, mineral katmanları ile sıcak ve nemli ortamda yaşayan termofilik alglerin birlikte oluşturduğu doğal yapıdan gelir.
Kaynaktaki bilgiye göre yüzeye çıkan mineral ağırlıklı sıcak sular, çökelerek 1,8 metre yüksekliğinde çoklu baca yapılarını meydana getirdi. Bu nemli ve sıcak ortama yerleşen termofilik mikroskobik canlılar, mineral katmanlarıyla birleşerek gayzere renkli görünümünü kazandırdı.
Açılan kuyudan sızan sıcak su ile mineral birikintilerinin zamanla çökelerek katmanlaşması, çölün ortasında kırmızı ve yeşil renklerin baskın olduğu benzersiz bir ekosistemin doğmasını sağladı.
FLY GAYZERİ'NİN BULUNDUĞU FLY RANCH ARAZİSİ NE ZAMAN ZİYARETE AÇILDI?
Fly Ranch arazisi, koruma çalışmalarının tamamlanmasının ardından 2018'de yeniden ziyarete açıldı.
Gayzerin konumlandığı 3 bin 500 dönümlük Fly Ranch arazisi, 2016 yılında 6,5 milyon dolar karşılığında satın alındı. Satın almayı gerçekleştiren organizasyon, bölgedeki sulak alanları, otlakları ve doğal su kaynaklarını koruma altına almayı amaçladı ve geniş çaplı bir çevre düzenleme çalışması başlattı.
Yürütülen koruma adımlarının tamamlanmasıyla beraber, yaklaşık 20 yıl boyunca halka kapalı kalan saha 2018'de yeniden ziyarete açıldı. Kaynakta, arazinin günümüzde hem bilimsel araştırmalara hem de ziyaretçilere açık bir koruma bölgesi olarak varlığını sürdürdüğü belirtiliyor.
FLY GAYZERİ DIŞINDA BAŞKA HANGİ GAYZERLER VAR?
Kaynakta Fly Gayzeri'nin yanı sıra doğal yollarla oluşan Will's Gayzeri ve Yellowstone Milli Parkı'ndaki Echinus Gayzeri de anlatılıyor.
Black Rock Çölü çevresindeki jeotermal hareketlilik yalnızca insan eliyle tetiklenen gayzerlerle sınırlı değil. Kaynağa göre 2006'da keşfedilen ve tamamen doğal etkenlerle biçimlendiği bilinen Will's Gayzeri, her yıl yaklaşık 15 santimetre büyüyerek yeni bir tepe yapısı geliştirmeye devam ediyor.
Yellowstone Milli Parkı'ndaki Echinus Gayzeri ise sirke derecesindeki asidik su yapısıyla biliniyor. Uzun süren sessizliğinin ardından tekrar aktif hale gelen gayzer, yer altı gazları ve su dengesi sayesinde birkaç saatte bir 9 metre yüksekliğe kadar sıcak su püskürtüyor.
- Will's Gayzeri: 2006'da keşfedildi; tamamen doğal etkenlerle oluştu ve yılda yaklaşık 15 cm büyüyor.
- Echinus Gayzeri: Yellowstone Milli Parkı'nda bulunuyor; asidik su içeren yapısıyla dikkat çekiyor ve birkaç saatte bir 9 metreye kadar püskürtme yapabiliyor.
SIKÇA SORULAN SORULAR
Fly Gayzeri kasıtlı olarak mı yapıldı?
Hayır, Fly Gayzeri 1964'te yapılan jeotermal test sondajının kapağının kapatılamaması sonucu yanlışlıkla oluştu.
Fly Gayzeri'ni ziyaret etmek mümkün mü?
Evet, Fly Gayzeri'nin bulunduğu Fly Ranch arazisi 2018'de yeniden ziyarete açıldı. Güncel ziyaret koşulları ve kuralları için resmî duyuruların takip edilmesi önerilir.
Fly Gayzeri neden renkli görünüyor?
Gayzerin kırmızı ve yeşil görünümü, mineral katmanlarıyla birlikte sıcak ve nemli ortamda yaşayan termofilik mikroskobik canlıların oluşturduğu yapıdan kaynaklanıyor.
Will's Gayzeri her yıl büyüyor mu?
Kaynağa göre 2006'da keşfedilen Will's Gayzeri, tamamen doğal etkenlerle biçimleniyor ve her yıl yaklaşık 15 santimetre büyüyerek yeni bir tepe yapısı geliştirmeye devam ediyor.