Kademeli emeklilik henüz yürürlükte olan bir kanun değil; TBMM'ye 5 Aralık 2024'te sunulan kanun teklifi komisyonda bekliyor. Teklifte 8 Eylül 1999-31 Aralık 2000 arasında işe başlayan kadınlar için 43, erkekler için 45 yaş ve 6.250 prim günü öngörülüyor; prim şartı 30 Nisan 2008'e kadar kademeli olarak 6.925 güne, yaş şartı da kadın 49, erkek 51'e kadar yükseliyor. Mevcut mevzuatta ise 9 Eylül 1999-30 Nisan 2008 arası sigorta girişi olan kadınlar 58, erkekler 60 yaş ve 7.000 prim gününe tabi.
Türkiye'de 8 Eylül 1999 sonrasında ilk kez sigortalı olan çalışanlar, emeklilik yaşı ve prim günü şartlarının sigorta giriş tarihine göre basamaklandırılmasını bekliyor. EYT düzenlemesinin ardından yalnızca bir günlük sigorta girişi farkı nedeniyle emeklilik yaşının 17-20 yıl uzaması, bu gruptaki mağduriyet algısını güçlendirdi.
TBMM'ye 5 Aralık 2024'te sunulan kanun teklifi hâlâ komisyonda bekliyor. Emeklilikte Adalet Derneği (EMADDER) ise kademeli emeklilik için bir tablo paylaştı; aşağıda hem teklifteki önerilen şartlar hem de hâlihazırda yürürlükte olan mevzuatın yaş ve prim koşulları yer alıyor.
KADEMELİ EMEKLİLİK TALEBİ NEDEN ORTAYA ÇIKTI, HANGİ SİGORTA GİRİŞLERİNİ KAPSIYOR?
Kademeli emeklilik talebi, sigorta giriş tarihine göre emeklilik yaşının ve prim gün sayısının basamaklar halinde belirlenmesini öngörüyor ve ağırlıklı olarak 8 Eylül 1999 sonrası ile 30 Nisan 2008 arasında işe girmiş çalışanları kapsıyor.
Kavram, emeklilik şartlarının 8 Eylül 1999 ve 1 Mayıs 2008 tarihlerindeki mevzuat değişiklikleriyle keskin biçimde farklılaşmasından doğuyor. 8 Eylül 1999 öncesi sigorta girişi olanlar EYT kapsamında yaş şartı aranmadan emekli olabilirken, 9 Eylül 1999 ve sonrasında girişi olanlar kadın 58, erkek 60 yaş ve 7.000 prim günü şartına tabi tutuluyor.
Düzenlemenin kapsamı, kaynak metinde aktarılan açıklamalara göre özellikle 9 Eylül 1999 ile 30 Nisan 2008 arasında işe girenleri ilgilendiriyor. Mustafa Genç, kavramı şu sözlerle tanımlıyor: “Kademeli emeklilik, adı üzerinde basamakvari bir tanımlamadır. Özellikle EYT yasasından sonra 9 Eylül 1999 ve 30 Nisan 2008 tarihleri arasında işe girmiş olanlar için ciddi bir beklenti oluştu.”
Genç, EYT sınırında kalan çalışanların durumuna da dikkat çekiyor: “8 Eylül 1999 tarihli yasal düzenlemeden sadece bir gün sonra, yani 9 Eylül'de işe girmiş olan bir çalışan, mevcut sistemde 17 yıl gibi uzun bir süre daha beklemek zorunda kalıyor. Kamuoyunda bu mağduriyetin giderilmesine yönelik çok güçlü bir talep var.”
- 8 Eylül 1999 ve öncesi sigorta girişi: EYT kapsamı, yaş şartı aranmıyor
- 9 Eylül 1999 - 30 Nisan 2008 arası sigorta girişi: kadın 58, erkek 60 yaş ve 7.000 prim günü
- 1 Mayıs 2008 ve sonrası sigorta girişi: 7.200 prim günü, yaş kademeli olarak 65'e kadar yükseliyor
KADEMELİ EMEKLİLİK YASALAŞTI MI, KANUN TEKLİFİ HANGİ AŞAMADA?
Hayır, kademeli emeklilik henüz yasalaşmadı; 5 Aralık 2024'te milletvekili Ediz Ün tarafından TBMM'ye sunulan kanun teklifi komisyonda bekliyor.
Kaynak metne göre teklifin yasalaşması için TBMM Başkanlığı'na sunulan kanun teklifinin önce Meclis Komisyonu'nda görüşülmesi gerekiyor. Komisyondan geçen teklif TBMM Genel Kurulu'na geliyor, yeterli oyu aldıktan sonra Cumhurbaşkanı'nın onayına sunuluyor; onay çıkarsa Resmî Gazete'de yayımlanarak yasalaşıyor.
Sürecin son durumunu değerlendiren Mustafa Genç, “İşe giriş tarihleri baz alınarak bir kademe getirilmesi isteniyor. Şu an Meclis Plan ve Bütçe Komisyonunda muhalefet tarafından verilmiş önergeler bulunuyor ancak henüz kesinleşmiş bir yasalaşma süreci söz konusu değil” değerlendirmesini yapıyor. Bu nedenle sayfada yer alan teklif şartları henüz kazanılmış bir hak değil, yalnızca öneri niteliği taşıyor.
- Kanun teklifinin TBMM Başkanlığı'na sunulması (5 Aralık 2024)
- Meclis Komisyonu'nda görüşülmesi
- TBMM Genel Kurulu'nda oylanması ve yeterli oyu alması
- Cumhurbaşkanı onayı ve Resmî Gazete'de yayımlanması
MECLİS'E SUNULAN KADEMELİ EMEKLİLİK TABLOSUNDA YAŞ VE PRİM ŞARTLARI NELERDİR?
5 Aralık 2024'te TBMM'ye sunulan kanun teklifinde 8 Eylül 1999-31 Aralık 2000 arasında işe başlayanlar için kadın 43, erkek 45 yaş ve 6.250 prim günü öngörülüyor; tablo 30 Nisan 2008'e kadar kademeli olarak kadın 49, erkek 51 yaş ve 6.925 prim gününe yükseliyor.
Teklifte prim günü her yıl 75 gün artıyor, emeklilik yaşı ise 2003 girişlilerden itibaren yükselmeye başlıyor. 2001 ve 2002 girişlileri için kadın 43, erkek 45 yaş ve 6.400-6.475 prim günü öngörülürken; 2007 girişlilerde yaş kadın 48, erkek 50'ye, prim günü 6.850'ye, 2008'in ilk dört ayındaki girişlerde ise kadın 49, erkek 51 yaş ve 6.925 prim gününe çıkıyor.
Kaynak metinde tablonun ilk iki satırındaki tarih aralıkları çakışıyor: 8 Eylül 1999-31 Aralık 2000 aralığı için 6.250 prim günü, 1 Ocak 2000-31 Aralık 2000 aralığı için ise 6.325 prim günü veriliyor. Aynı dönemi kapsayan bu iki satırda farklı prim günü değerleri yer aldığı için tablo aşağıda kaynaktaki haliyle aktarılmıştır; söz konusu aralık resmî kaynaktan doğrulanmalıdır.
Bu şartlar henüz yürürlükte değil. Komisyonda bekleyen teklif kabul edilmezse 9 Eylül 1999-30 Nisan 2008 arası sigorta girişi olanlar mevcut mevzuat şartlarına tabi olmaya devam edecek.
- 8 Eylül 1999 - 31 Aralık 2000 arası işe başlayanlar: kadın 43 yaş, erkek 45 yaş, 6.250 prim günü
- 1 Ocak 2000 - 31 Aralık 2000 arası işe başlayanlar: kadın 43 yaş, erkek 45 yaş, 6.325 prim günü
- 1 Ocak 2001 - 31 Aralık 2001 arası işe başlayanlar: kadın 43 yaş, erkek 45 yaş, 6.400 prim günü
- 1 Ocak 2002 - 31 Aralık 2002 arası işe başlayanlar: kadın 43 yaş, erkek 45 yaş, 6.475 prim günü
- 1 Ocak 2003 - 31 Aralık 2003 arası işe başlayanlar: kadın 44 yaş, erkek 46 yaş, 6.550 prim günü
- 1 Ocak 2004 - 31 Aralık 2004 arası işe başlayanlar: kadın 45 yaş, erkek 47 yaş, 6.625 prim günü
- 1 Ocak 2005 - 31 Aralık 2005 arası işe başlayanlar: kadın 46 yaş, erkek 48 yaş, 6.700 prim günü
- 1 Ocak 2006 - 31 Aralık 2006 arası işe başlayanlar: kadın 47 yaş, erkek 49 yaş, 6.775 prim günü
- 1 Ocak 2007 - 31 Aralık 2007 arası işe başlayanlar: kadın 48 yaş, erkek 50 yaş, 6.850 prim günü
- 1 Ocak 2008 - 30 Nisan 2008 arası işe başlayanlar: kadın 49 yaş, erkek 51 yaş, 6.925 prim günü
1999 SONRASI SİGORTA GİRİŞİ OLANLAR MEVCUT SİSTEMDE KAÇ YAŞINDA EMEKLİ OLUYOR?
Mevcut mevzuatta 9 Eylül 1999-30 Nisan 2008 arası sigorta girişi olan kadınlar 58, erkekler 60 yaş ve 7.000 prim gününe; 1 Mayıs 2008 sonrası girişliler ise kademeli olarak 65'e kadar yükselebilen yaş şartı ve 7.200 prim gününe tabi.
8 Eylül 1999 öncesi SGK girişi olanlar EYT kapsamında yaş şartı aranmadan, 5.000-5.975 prim günü ile kadınlarda 20, erkeklerde 25 yıllık sigortalılık süresini tamamlayarak emekli olabiliyor. Yaşını doldurup primi yetmeyenler için 15 yıl ve 3.600 günle kısmi emeklilik hakkı bulunuyor.
9 Eylül 1999-30 Nisan 2008 arası SGK girişi olan kadınlar için 58 yaş ve 7.000 prim günü, erkekler için 60 yaş ve 7.000 prim günü şartı uygulanıyor. Bu grupta 25 yıl sigortalılık ve 4.500 gün prim ile de emeklilik mümkün. 1 Mayıs 2008 sonrası girişi olan kadınlar 58, erkekler 60 yaşından başlanmak üzere 7.200 prim günü şartına tabi tutuluyor ve bu grupta emeklilik yaşı kademeli olarak 65'e kadar artıyor.
Kademeli emeklilik talebinin çıkış noktası da bu farklara dayanıyor. Mustafa Genç, 8 Eylül 1999'dan bir gün sonra işe giren bir çalışanın mevcut sistemde 17 yıl gibi uzun bir süre daha beklemek zorunda kaldığını belirtiyor.
- 8 Eylül 1999 öncesi giriş: yaş şartı yok, 5.000-5.975 prim günü, kadın 20 / erkek 25 yıl sigortalılık
- Yaşı doldurup primi yetmeyenler: 15 yıl ve 3.600 günle kısmi emeklilik
- 9 Eylül 1999 - 30 Nisan 2008 arası giriş: kadın 58, erkek 60 yaş, 7.000 prim günü (veya 25 yıl + 4.500 gün)
- 1 Mayıs 2008 sonrası giriş: 7.200 prim günü, yaş kademeli olarak 65'e kadar artıyor
EMADDER KADEMELİ EMEKLİLİK İÇİN NE TALEP EDİYOR?
Emeklilikte Adalet Derneği (EMADDER), işe giriş tarihleri baz alınarak kademeli bir emeklilik tablosu oluşturulmasını talep ediyor ve bu kapsamda Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı'nda bir görüşme gerçekleştirdi.
Kaynak metne göre EMADDER, geçtiğimiz günlerde Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı'nda görüşme yaptı ve kademeli emeklilik tablosunu paylaştı. Görüşmenin ve tablo paylaşımının kesin tarihi kaynakta belirtilmiyor.
Kaynak metinde EMADDER'in talep ettiği tabloya ilişkin yaş ve prim günü değerleri yer almıyor; yalnızca 1999-2000, 2001, 2002, 2003, 2004, 2005, 2006, 2007 ve 2008 sigorta girişlerine ilişkin başlıklar sıralanıyor. Bu nedenle derneğin önerdiği yaş ve prim şartları kaynaktaki bilgilerle doğrulanamıyor.
Derneğin talebi, Meclis'e sunulan kanun teklifinin kapsamıyla aynı yönde: 9 Eylül 1999 ile 30 Nisan 2008 arasında işe girenler için işe giriş tarihine göre basamaklı bir yaş ve prim yapısı kurulması isteniyor.
- EMADDER, Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı'nda görüşme gerçekleştirdi ve kademeli emeklilik tablosunu paylaştı
- Dernek, işe giriş tarihleri baz alınarak kademeli bir yapı getirilmesini talep ediyor
- Derneğin tablosundaki yaş ve prim günü değerleri kaynak metinde yer almıyor
SIKÇA SORULAN SORULAR
Kademeli emeklilik yasalaştı mı?
Hayır, kademeli emeklilik henüz yasalaşmadı. 5 Aralık 2024'te milletvekili Ediz Ün tarafından TBMM'ye sunulan kanun teklifi komisyonda bekliyor; kesinleşmiş bir yasalaşma süreci bulunmuyor.
Kademeli emeklilikte 2000 sigorta girişi olanlar kaç yaşında emekli olacak?
Kanun teklifinde 1 Ocak-31 Aralık 2000 arasında işe başlayanlar için kadın 43, erkek 45 yaş ve 6.325 prim günü öngörülüyor. Kaynak metinde 8 Eylül 1999-31 Aralık 2000 aralığı için ise 6.250 prim günü veriliyor; bu iki satır çakışıyor.
1999 sonrası sigorta girişi olanlar şu an kaç yaşında emekli oluyor?
Mevcut mevzuatta 9 Eylül 1999-30 Nisan 2008 arası sigorta girişi olan kadınlar 58, erkekler 60 yaş ve 7.000 prim günü şartına tabi. 1 Mayıs 2008 sonrası girişlilerde prim 7.200 güne çıkıyor ve emeklilik yaşı kademeli olarak 65'e kadar yükseliyor.
Kademeli emeklilik kanun teklifini kim verdi?
Kanun teklifi, 5 Aralık 2024 tarihinde milletvekili Ediz Ün tarafından Türkiye Büyük Millet Meclisi'ne sunuldu. Teklif hâlâ komisyon aşamasında bekliyor.
EMADDER'in kademeli emeklilik tablosunda hangi yaş ve prim şartları var?
Kaynak metinde EMADDER'in tablosuna ilişkin yaş ve prim günü değerleri yer almıyor; yalnızca 1999-2000 ile 2008 arasındaki sigorta giriş yılları başlıklar halinde sıralanıyor. Dernek, işe giriş tarihine göre kademeli bir yapı talep ediyor.
8 Eylül 1999 öncesi sigorta girişi olanlar hangi şartlarla emekli oluyor?
8 Eylül 1999 öncesi girişi olanlar EYT kapsamında yaş şartı aranmadan emekli olabiliyor. Bu grupta 5.000-5.975 prim günü ile kadınlarda 20, erkeklerde 25 yıllık sigortalılık süresi aranıyor; yaşını doldurup primi yetmeyenler 15 yıl ve 3.600 günle kısmi emeklilik hakkına sahip.