Kıdem tazminatı, yalnızca işveren tarafından işten çıkarılan çalışanlar için gündeme gelmiyor. Kaynaktaki bilgilere göre, emeklilikte yaş dışındaki şartları yerine getiren çalışanlar, gerekli belgeyi işverene sunmaları halinde istifa ederek kıdem tazminatı talebinde bulunabiliyor.
Bu süreçte ilk sigorta başlangıç tarihi, toplam prim günü ve sigortalılık süresi belirleyici oluyor. Çalışanın ayrıca aynı iş yerinde en az bir yıl çalışmış olması gerektiği, bir yıldan kısa süreli çalışmalarda kıdem tazminatı hakkı doğmadığı aktarılıyor.
SİGORTA BAŞLANGICINA GÖRE ŞARTLAR
Kaynağa göre 2026 yılının ikinci yarısında kıdem tazminatı tavanı 73 bin 729 TL olarak uygulanıyor. Bu tutarın üzerindeki hesaplamalarda işverenin ödeyeceği kıdem tazminatının tavan üzerinden belirlendiği belirtiliyor.
İlk sigorta girişi 8 Eylül 1999’dan önce olan çalışanlar için 15 yıllık sigortalılık süresi ve 3 bin 600 prim günü şartı aranıyor. Kaynakta, bu iki koşulu tamamlayanların emeklilik yaşını beklemeden işten ayrılarak kıdem tazminatı alabileceği ifade ediliyor.
İlk kez 8 Eylül 1999 ile 30 Nisan 2008 arasında sigortalı olanlar için iki seçenek sıralanıyor. Buna göre çalışanların ya 25 yıl sigortalılık süresi ile 4 bin 500 prim gününü tamamlaması ya da sigortalılık süresine bakılmaksızın 7 bin prim gününe ulaşması gerekiyor.
Kaynakta, ilk sigorta başlangıcı 30 Nisan 2008 ile 31 Aralık 2008 arasında olanlar açısından ise 4 bin 600 prim günü şartının öne çıktığı belirtiliyor. Bu koşulu sağlayan çalışanların kendi istekleriyle işten ayrılmaları durumunda kıdem tazminatı talep edebileceği aktarılıyor.
2009 SONRASI İÇİN KADEMELİ PRİM HESABI
İlk sigorta girişi 1 Ocak 2009 ile 31 Aralık 2015 arasına denk gelen çalışanlar için prim şartının kademeli uygulandığı ifade ediliyor. Her yıl 100 gün eklenerek hesaplanan bu koşulun, 4 bin 600 ile 5 bin 300 prim günü arasında değiştiği kaydediliyor.
İlk kez 1 Ocak 2016’dan sonra sigortalı olan çalışanlar için ise 5 bin 400 prim günü şartı bulunduğu belirtiliyor. Kaynağa göre bu prim koşulunu tamamlayan çalışanlar da yaş şartı dolmadan işten ayrılıp kıdem tazminatı isteyebiliyor.
Bu nedenle kıdem tazminatı hesabında herkes için tek bir prim gününden söz edilemiyor. Çalışanın ilk sigorta tarihi, kayıtlarındaki prim günü ve sigortalılık süresinin birlikte değerlendirilmesi gerektiği vurgulanıyor.
ÖNCE SGK YAZISI ALINMALI
Yaş dışındaki emeklilik koşullarını tamamlayan çalışanların, işten ayrılmadan önce SGK’dan kıdem tazminatına esas yazı alması gerektiği belirtiliyor. SGK’nın, başvuran çalışanın gerekli yıl ve prim şartlarını taşıyıp taşımadığını inceleyerek bu belgeyi düzenlediği aktarılıyor.
Kaynağa göre çalışan, SGK’dan aldığı yazıyı işverene sunduğunda kıdem tazminatı ödemesinin yapılması gerekiyor. İşverenin bu belgeye rağmen tazminatı ödemekten kaçınamayacağı ileri sürülüyor.
Uzmanların, olası sorunların önüne geçmek için önce SGK yazısının alınmasını, ardından işten ayrılma işleminin başlatılmasını önerdiği ifade ediliyor. İstifadan sonra belge temin etmek yerine bu sıranın izlenmesinin daha uygun olacağı belirtiliyor.
YAZI İÇİN SAYI SINIRI YOK İDDİASI
Çalışanların merak ettiği başlıklardan biri de SGK’dan kıdem tazminatına esas yazının kaç kez alınabileceği. Kaynakta, uygulamada bu yazının verilmesine ilişkin yasal bir sınır bulunmadığı ifade ediliyor.
Buna göre bir çalışan, kıdem yazısıyla işten ayrılıp tazminat aldıktan sonra yeniden çalışmaya başlayabiliyor. Yeni iş yerinde en az bir yıl çalışması ve gerekli yıl ile prim koşullarını yeniden taşıması halinde tekrar kıdem tazminatı talebinde bulunabileceği belirtiliyor.
Kıdem tazminatı hakkı askerlik ve evlilik nedeniyle işten ayrılmalarda da gündeme gelebiliyor. Kaynağa göre erkek çalışanlar askerlik nedeniyle ayrıldıklarında, kadın çalışanlar ise evlilik nedeniyle belirli süre içinde işten ayrılmaları halinde kıdem tazminatı alabiliyor.