Kıdem tazminatı, yalnızca işveren tarafından işten çıkarılan çalışanlara ödenen bir hak değil. Kaynakta aktarılan bilgilere göre, emeklilik için yaş dışındaki koşulları tamamlayan çalışanlar da kendi istekleriyle işten ayrıldıklarında kıdem tazminatı alabiliyor.
Bu süreçte çalışanın, emeklilik nedeniyle işten ayrılma şartlarını taşıdığını gösteren SGK yazısını işverene sunması gerekiyor. Sigorta başlangıç tarihi, toplam prim günü ve sigortalılık süresi ise tazminat hakkının doğup doğmadığını belirleyen temel unsurlar arasında bulunuyor.
İSTİFADA HANGİ ÇALIŞANLAR TAZMİNAT ALABİLİR?
Kıdem tazminatı için ayrıca aynı iş yerinde en az bir yıl çalışılmış olması şartı aranıyor. Bir yıldan kısa süreli çalışmalarda kıdem tazminatı hakkı doğmuyor. Kaynakta, 2026 yılının ikinci yarısında kıdem tazminatı tavanının 73 bin 729 TL olduğu; bu tutarı aşan hesaplamalarda işverenin ödeyeceği miktarın tavan üzerinden belirlendiği ifade edildi.
Normal koşullarda kendi isteğiyle işten ayrılan çalışan kıdem tazminatı alamıyor. Ancak emeklilik için yaş şartı dışındaki sigortalılık süresi ve prim günü koşullarını tamamlayanlar bu kuralın istisnası kapsamında değerlendiriliyor.
İlk sigorta girişi 8 Eylül 1999’dan önce olan çalışanlar için 15 yıl sigortalılık süresi ve 3600 prim günü şartı aranıyor. Bu iki koşulu tamamlayan çalışanlar, emeklilik yaşını beklemeden işten ayrılarak kıdem tazminatı talebinde bulunabiliyor.
İlk kez 8 Eylül 1999 ile 30 Nisan 2008 arasında sigortalı olanlar için iki ayrı yol bulunuyor. Bu gruptaki çalışanlar, 25 yıl sigortalılık süresiyle 4500 prim gününü tamamladığında ya da çalışma yılına bakılmaksızın 7000 prim gününe ulaştığında kıdem tazminatı hakkı elde edebiliyor.
2008 SONRASI GİRİŞLERDE PRİM GÜNÜ HESABI
İlk sigorta başlangıcı 30 Nisan 2008 ile 31 Aralık 2008 arasında olan çalışanlar açısından 4600 prim günü şartı öne çıkıyor. Kaynakta, bu şartı tamamlayanların kendi isteğiyle işten ayrılmaları halinde kıdem tazminatına hak kazanabileceği belirtildi.
İlk sigorta girişi 1 Ocak 2009 ile 31 Aralık 2015 arasına denk gelen çalışanlarda ise prim günü koşulu kademeli uygulanıyor. Her yıl için 100 prim günü eklenerek 4600 gün ile 5300 gün arasında değişen bir hesaplama yapılıyor.
İlk kez 1 Ocak 2016’dan sonra sigortalı olan çalışanlar için kaynakta 5400 prim günü şartı yer aldı. Bu prim gününü tamamlayanlar, yaş şartını beklemeden işten ayrılıp kıdem tazminatı talep edebiliyor.
SGK YAZISI İŞVERENE SUNULMALI
Yaş dışındaki emeklilik koşullarını yerine getiren çalışanın, SGK’dan kıdem tazminatına esas yazı alması gerekiyor. SGK, çalışanın gerekli sigortalılık süresi ve prim günü şartlarını karşılayıp karşılamadığını kontrol ettikten sonra bu belgeyi düzenliyor.
Çalışanın SGK’dan aldığı yazıyı işverene sunmasının ardından ödeme sürecinin başlaması gerekiyor. Kaynakta, işverenin bu belgeye rağmen tazminat ödemesinden kaçınamayacağı belirtildi.
Uzmanların değerlendirmesine göre, işten ayrılma süreci başlatılmadan önce SGK’dan kıdem tazminatı yazısının alınması daha uygun görülüyor. Önce istifa edip daha sonra belge talep etmek yerine bu sıranın izlenmesinin olası sorunları azaltabileceği ifade ediliyor.
KIDEM YAZISI İÇİN YASAL SINIR YOK
Kaynakta, SGK’dan kıdem tazminatına esas yazının kaç kez alınabileceğine ilişkin yasal bir sınır bulunmadığı aktarıldı. Çalışan, bu yazıyla işten ayrılıp kıdem tazminatını aldıktan sonra yeniden çalışma hayatına dönebiliyor.
Yeni iş yerinde en az bir yıl çalışan ve gerekli sigortalılık süresi ile prim günü koşullarını sağlayan kişinin, yeniden kıdem tazminatı talep edebileceği belirtildi. Her başvuruda çalışanın kendi sigorta başlangıcı ve prim kayıtları üzerinden değerlendirme yapılması önem taşıyor.
ASKERLİK VE EVLİLİK İÇİN DE İSTİSNA
Erkek çalışanların askerlik nedeniyle işten ayrılması halinde kıdem tazminatı alabileceği ifade edildi. Kadın çalışanların da evlilik nedeniyle belirli süre içinde işten ayrılmaları durumunda tazminat hakkından yararlanabildiği belirtildi.
İşten ayrılmayı planlayan çalışanların, önce SGK kayıtlarını, prim günlerini ve sigortalılık sürelerini kontrol etmesi gerekiyor. Kıdem tazminatına ilişkin şartlar sigorta başlangıç tarihine göre değiştiği için, her çalışanın durumu kendi kayıtları üzerinden değerlendiriliyor.