Evet. Binghamton Üniversitesi araştırmacılarının yaptığı deneylere göre sürekli fotoğraf çekmek ve ekran görüntüsü almak, yaşanan anın daha az doğru ve ayrıntılı hatırlanmasına neden olabiliyor. Yalnızca görsellere bakan katılımcılar, görselleri daha iyi hatırladı.
Fotoğraf çekmek, özellikle gezilerde ve özel anlarda anıları geleceğe taşımak isteyenlerin en sık kullandığı yöntemlerden biri. Ancak cep telefonunun kamerasını açıp kayda başlamak, o anı doğrudan deneyimlemek yerine kişinin zihnini kaydedilen görüntüye yönlendirebiliyor.
Binghamton Üniversitesi araştırmacıları bu konuyu 892 katılımcı ve yedi farklı deneyle inceledi. Araştırmanın sonuçları, fotoğraf ve ekran görüntüsü almanın hafıza üzerinde beklenenden daha belirgin bir etkisi olabileceğini gösteriyor.
FOTOĞRAF ÇEKMEK ANILARI NEDEN UNUTTURUYOR?
Fotoğraf çekmek, kişinin dikkatini yaşanan andan uzaklaştırdığı ve beynin o bilgiyi telefonun hafızasına bırakmasına neden olduğu için anıların daha az ayrıntılı hatırlanmasına yol açabiliyor.
Araştırmacılar, 892 katılımcının yer aldığı yedi farklı deneyde katılımcılardan bazı görsellere yalnızca bakmalarını, bazılarından da görselleri ekran görüntüsü olarak kaydetmelerini istedi. Sonuçlarda yalnızca bakanların görselleri daha doğru ve ayrıntılı hatırladığı görüldü.
Telefonun kamerasını açıp kayda başlamak, kişinin dikkatini yaşanan olaydan uzaklaştırabiliyor. Böylece anı doğrudan deneyimlemek yerine zihin, kaydedilen görüntüye güvenmeye başlıyor.
FOTOĞRAF ÇEKERKEN BEYİN BİLGİYİ TELEFONA MI BIRAKIYOR?
Evet, araştırmacılar bu durumu "bilişsel yük aktarımı" olarak açıklıyor; kişi bilginin fotoğraf veya ekran görüntüsüyle dışarıda saklandığını bildiğinde beyin o bilgiyi hafızaya almak için daha az çaba gösteriyor.
Bilişsel yük aktarımına göre telefonun hafızası, bir anlamda kişinin zihinsel yükünü azaltan bir "dış hafıza" gibi çalışabiliyor. Bilgi cihazda saklandığında, beynin o bilgiyi hatırlama sorumluluğunu büyük ölçüde dışarıya devrettiği düşünülüyor.
Bu nedenle sürekli fotoğraf çekmek, anlık olarak kişiyi rahatlatsa da uzun vadede o ana ilişkin ayrıntıların akılda kalmasını zorlaştırabiliyor.
SÜREKLİ FOTOĞRAF VEYA EKRAN GÖRÜNTÜSÜ ALMAK DENEYİMİ NASIL ETKİLİYOR?
Sürekli kayıt yapmak, yalnızca fotoğrafı çekilen görüntünün hatırlanmasını değil; kişinin o sırada yaşadığı deneyime odaklanmasını da azaltabiliyor.
Araştırmanın dikkat çeken taraflarından biri, etkinin yalnızca kaydedilen görselle sınırlı kalmaması. Araştırmacılar, sürekli fotoğraf veya ekran görüntüsü almanın kişinin o anki deneyime verdiği dikkati düşürebileceğini belirtiyor.
Bir anı ölümsüzleştirmek için yapılan kayıt işlemi ne kadar yoğunlaşırsa, o anın duygusal ve görsel ayrıntılarının zihinde işlenme olasılığı da o kadar azalabiliyor. Bu nedenle telefonu eline almak yerine anı doğrudan yaşamak, hafıza açısından daha etkili bir yöntem olarak öne çıkıyor.
SIKÇA SORULAN SORULAR
Fotoğraf çekmek hafızayı olumsuz etkiliyor mu?
Bilimsel deneylere göre bazı durumlarda olumsuz etkileyebiliyor; sürekli fotoğraf çekmek ve ekran görüntüsü almak, yaşanan anın daha az ayrıntılı hatırlanmasıyla ilişkilendiriliyor.
Bilişsel yük aktarımı nedir?
Kişinin bir bilginin telefon gibi dış bir cihazda saklandığını bilmesi nedeniyle beynin o bilgiyi hafızaya almak için daha az çaba göstermesine bilişsel yük aktarımı deniyor.
Ekran görüntüsü almanın hafızaya etkisi var mı?
Araştırmada görsellere yalnızca bakanlar, ekran görüntüsü alanlara göre görselleri daha doğru ve ayrıntılı hatırladı; bu da ekran görüntüsü almanın hatırlamayı olumsuz etkileyebileceğini gösteriyor.
Telefon hafızası neden dış hafıza olarak görülüyor?
Fotoğraf veya ekran görüntüsüyle saklanan bilgiler beyin yerine telefonda tutulduğu için telefon, kişinin zihinsel yükünü azaltan bir dış hafıza gibi çalışabiliyor.